දකුණු ඉරාන කලාපයට අමෙරිකාව එල්ල කළ නවතම ගුවන් ප්රහාර මාලාවට ප්රතිචාර වශයෙන් කලාපයේ පිහිටි අමෙරිකානු ගුවන් හමුදා කඳවුරක් ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල කළ බව ඉරාන විප්ලවීය බලකාය (IRGC) නිවේදනය කරයි.
ඉරානය විසින් ප්රහාරයට ලක්කළ අමෙරිකානු කඳවුර කුමක්දැයි නිශ්චිතව හෙළි කර නැතත්, අමෙරිකානු හමුදා රඳවා සිටින කුවේට් රාජ්යය ප්රකාශ කළේ තමන් වෙත පැමිණි “සතුරු මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර” කිහිපයක් සාර්ථකව ව්යර්ථ කළ බවයි.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ උණුසුම් තත්ත්වය
මීට පෙර අමෙරිකානු මධ්යම අණදෙන කාර්යාලය (Centcom) නිවේදනය කළේ උපායමාර්ගික වශයෙන් වැදගත් බන්ඩර් අබ්බාස් (Bandar Abbas) වරාය නගරයේ පිහිටි ඉරාන ඩ්රෝන පාලන මධ්යස්ථානයකට ප්රහාර එල්ල කළ බවයි. එහිදී පස්වන ඩ්රෝන යානය ගුවන්ගත කිරීමට සූදානම් වෙමින් තිබියදී මෙම ප්රහාරය එල්ල වූ බවත්, ඊට අමතරව හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියට තර්ජනයක් වූ ඉරාන ඩ්රෝන යානා 4ක් වෙඩි තබා බිම හෙළූ බවත් අමෙරිකාව පවසයි.
අමෙරිකාව මෙම ප්රහාර “ස්වයං ආරක්ෂාව උදෙසා සිදුකළ පියවරක්” ලෙස හැඳින්වුවද, ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශ ප්රකාශක එස්මයිල් බාකි (Esmail Baqai) එය දැඩි ලෙස හෙළා දකිමින් කියා සිටියේ මෙය දෙපාර්ශවය අතර පැවති බිඳෙනසුලු සටන් විරාම ගිවිසුම බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය කිරීමක් බවයි.
ආර්ථික සහ රාජ්ය තාන්ත්රික බලපෑම
ලෝකයේ ද්රවීකෘත ස්වභාවික වායුව (LNG) සහ තෙල් ප්රමාණයෙන් පහෙන් එකක් (1/5) ප්රවාහනය කෙරෙන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම හේතුවෙන් ගෝලීය ඉන්ධන වෙළඳාමට දැඩි බලපෑම් එල්ල වී ඇත.
මීට සමගාමීව අමෙරිකාව විසින් ඉරානයට එරෙහිව නව මූල්ය සම්බාධක පනවා තිබේ. විශේෂයෙන්ම හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන වාණිජ නැව්වලින් මුදල් අයකරන ඉරාන “පර්සියානු ගල්ෆ් සමුද්ර සන්ධි අධිකාරියට” මෙම සම්බාධක පනවා ඇති අතර, එම ආයතනයට මුදල් ගෙවන ඕනෑම ජාත්යන්තර නෞකාවකට ද සම්බාධකවලට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇතැයි අමෙරිකානු මූල්ය දෙපාර්තමේන්තුව අනතුරු අඟවයි.
වර්ධනය වන නවතම තත්ත්වය (Update)
රාජ්ය තාන්ත්රික ආරංචි මාර්ගවලට අනුව, මෙම දරුණු ගැටුම් මධ්යයේ වුවද, සටන් විරාමය තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙනයාම සහ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ නැව් ගමනාගමනය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා දෙපාර්ශවය අතර රහසිගත සාකච්ඡා වට කිහිපයක් ද ක්රියාත්මක වෙමින් පවතී. කෙසේ වෙතත්, ඉරාන මාධ්ය විසින් ප්රකාශ කළ “ඕමානය සහ ඉරානය එක්ව සමුද්ර සන්ධියේ පාලනය නතු කරගැනීමේ” කෙටුම්පත අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් සෘජුවම ප්රතික්ෂේප කර ඇත්තේ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ජාත්යන්තර මුහුදු තීරයක් මිස කිසිවෙකුගේ තනි අයිතියක් නොවන බව අවධාරණය කරමිනි.