හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ අර්බුදය මැද ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගෙන් දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක්
ලෝකයේ ප්රධානතම තෙල් ප්රවාහන මාර්ගයක් වන හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) පාලනය සම්බන්ධයෙන් පවතින රාජ්යතාන්ත්රික අර්බුදය හමුවේ, ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය දීර්ඝකාලීන මිත්ර රාජ්යයක් වන ඕමානයට එරෙහිව ප්රබල මිලිටරි තර්ජනයක් එල්ල කර තිබේ.
ධවල මන්දිරයේ පැවැති කැබිනට් මණ්ඩල රැස්වීමකදී මාධ්යවේදියෙකු නැඟූ ප්රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින් ජනාධිපති ට්රම්ප් ප්රකාශ කර ඇත්තේ, හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ ඒකාබද්ධ පාලනයක් සඳහා ඕමානය ඉරානය සමඟ එක්ව කටයුතු කරන්නේ නම් ඔවුන්ට එරෙහිව දැඩි හමුදා ක්රියාමාර්ග ගන්නා බවයි.
ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තාවලට අනුව එහිදී අදහස් දැක්වූ ට්රම්ප්, “අනෙක් හැමෝම වගේ ඕමානයත් මෙතනදී කීකරුව හැසිරෙන්න ඕනේ. එහෙම නැති වුණොත් අපිට සිද්ධ වෙනවා ඔවුන්ව පුපුරුවා හරින්න (Blow them up)” යනුවෙන් අතිශය ආන්දෝලනාත්මක ප්රකාශයක් සිදු කර ඇත.
පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේ සිට ඉරානය විසින් හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම හේතුවෙන් ගෝලීය බලශක්ති අර්බුදයක් නිර්මාණය වී පවතී. මේ වන විට ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර සටන් විරාම සාකච්ඡා ක්රියාත්මක වුවද, සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන නෞකාවලින් ඒකාබද්ධව බදු මුදලක් (Toll) අය කර ගැනීමේ යාන්ත්රණයකට තමන් සමඟ එකඟ වන ලෙස ඉරානය ඕමානයට බලපෑම් කරමින් සිටින බව වාර්තා වේ.
ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා මෙම දැඩි ස්ථාවරය ප්රකාශ කළේ එම පසුබිම තුළය. හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය ජාත්යන්තර මුහුදු සීමාවක් බැවින් එහි පාලනය කිසිදු একক රටකට හෝ රටවල් කිහිපයකට හිමි කර ගැනීමට ඉඩ නොදෙන බවත්, නාවික ගමනාගමනය සැමට විවෘත විය යුතු බවත් ට්රම්ප් අවධාරණය කළේය.
ට්රම්ප්ගේ මෙම ප්රකාශය ජාත්යන්තර දේශපාලන කරළිය තුළ දැඩි කතාබහට ලක්ව ඇත්තේ ඕමානය යනු මැදපෙරදිග කලාපය තුළ ඇමරිකාවේ විශ්වාසවන්තම සහ සාමකාමී මිත්ර රාජ්යයක් වන බැවිනි. දශක කිහිපයක සිට ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර පවතින ගැටුම් සමනය කිරීමට සහ වක්ර සාකච්ඡා පහසු කිරීමට මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කළේ ද ඕමානයයි.
කෙසේ වෙතත්, ට්රම්ප්ගේ ප්රකාශය හුදෙක් කට වැරදීමකින් (Misstatement) සිදුවූවක් නොවන බව තහවුරු කරමින්, ඇමරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව (US State Department) විසින් ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රකාශය ඇතුළත් නිල වීඩියෝව සහ පිටපත කිසිදු සංශෝධනයකින් තොරව නිල වශයෙන් සමාජ මාධ්ය වෙත මුදා හැර තිබේ.
ට්රම්ප් මෙලෙස ආක්රමණශීලී ස්වරූපයකින් අදහස් දැක්වුවද, ඕමානයට එරෙහිව ආසන්න මිලිටරි ප්රහාරයක ලකුණු මෙතෙක් වොෂින්ටනයෙන් වාර්තා වී නොමැත. කැබිනට් රැස්වීමේදී ට්රම්ප් සමඟ සිටි රාජ්ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ සඳහන් කළේ, ඉරානය සමඟ පවතින ගැටලු රාජ්යතාන්ත්රික මඟින් විසඳා ගැනීමට තවමත් උපරිම උත්සාහයක් ගන්නා බවත්, සාකච්ඡා අසාර්ථක වුවහොත් වෙනත් විකල්ප වෙත යොමුවන බවත්ය.