මැද පෙරදිග කලාපයේ පවතින ආරක්ෂක අර්බුදය සමනය කරමින් එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර ඇතිවෙමින් පවතින සාම එකඟතා හේතුවෙන් ලෝක තෙල් වෙළඳපොළේ මිල ගණන් සැලකිය යුතු ලෙස පහළ ගොස් තිබේ. ජාත්යන්තර වෙළඳපොළේ බ්රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් බැරලයක මිල සියයට 5 කට ආසන්න ප්රමාණයකින් පහළ ගොස් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 83 කට ආසන්න මට්ටමකට පැමිණ ඇති බව විදෙස් ආර්ථික වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
තෙල් මිල පහළ යාමට ප්රධාන හේතුව කුමක්ද?
පසුගිය මාස කිහිපය පුරා ඉරානය සම්බන්ධ යුදමය උණුසුම හේතුවෙන් ලෝක බලශක්ති සැපයුම් පිළිබඳ දැඩි අවිනිශ්චිතතාවක් පැවතුණි. විශේෂයෙන්ම ලෝකයේ තෙල් ප්රවාහනයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් ගමන් කරන හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) අවහිර වීමේ අවදානම හේතුවෙන් තෙල් මිල ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගියේය.
කෙසේ වෙතත්, ජූනි 15 දින එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර මූලික සාම එකඟතාවක් සම්බන්ධයෙන් ප්රකාශ නිකුත් වීමත් සමඟ හෝර්මුස් සන්ධිය නැවත විවෘත විය හැකි බවට වෙළඳපොළ තුළ බලාපොරොත්තු මතුවිය. එමඟින් අනාගත තෙල් සැපයුම් බාධාවන් අඩුවනු ඇතැයි ආයෝජකයන් විශ්වාස කිරීම නිසා තෙල් මිල වේගයෙන් පහළ බැස ඇත.
සාම ගිවිසුම පිළිබඳ නවතම තොරතුරු
වාර්තා අනුව, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ඉරාන බලධාරීන් අතර සාකච්ඡා මගින් යුද ගැටුම් අවසන් කිරීමේ මූලික අවබෝධතා ගිවිසුමක් ඇති කරගෙන තිබේ. එම ගිවිසුමේ අවසන් අත්සන් තැබීම ස්විට්සර්ලන්තයේදී සිදු කිරීමට නියමිත බව ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තා කරයි. ගිවිසුම ක්රියාත්මක වුවහොත් හෝර්මුස් සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීම සහ ප්රදේශීය නාවික අවහිරතා ඉවත් කිරීම සිදුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ලෝක ආර්ථිකයට ලැබෙන ප්රතිලාභ
තෙල් මිල පහළ යාමෙන් ඉන්ධන ආනයනය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින රටවලට විශාල සහනයක් ලැබෙනු ඇත. විශේෂයෙන් ආසියානු ආර්ථිකයන් සඳහා මෙය ධනාත්මක සංවර්ධනයක් ලෙස සැලකේ. ඉන්ධන පිරිවැය අඩුවීම ප්රවාහන, කර්මාන්ත සහ විදුලි බල නිෂ්පාදන වියදම් අඩු කිරීමට ද හේතු විය හැකිය.
එමෙන්ම තෙල් මිල පහළ යාමත් සමඟ ලෝක කොටස් වෙළඳපොළවල ද ධනාත්මක ප්රතිචාරයක් දක්නට ලැබී ඇත. ආයෝජකයන් අතර අවදානම් භීතිය අඩුවීම නිසා ආසියානු සහ යුරෝපීය වෙළඳපොළ ද ඉහළ ගොස් ඇති බව වාර්තා වේ.
ඉදිරි දිනවලදී තෙල් මිල තවත් පහළ යාවිද?
විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ සාම ගිවිසුම සාර්ථකව ක්රියාත්මක වී හෝර්මුස් සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන්ම විවෘත වුවහොත් තෙල් සැපයුම් සාමාන්ය තත්ත්වයට පත්වීමත් සමඟ මිල තවදුරටත් පහළ යා හැකි බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන් සම්බන්ධ ගැටලු සහ කලාපීය ආරක්ෂක අවදානම් තවමත් සම්පූර්ණයෙන් විසඳී නොමැති බැවින් වෙළඳපොළේ අස්ථාවරත්වය මුළුමනින්ම අවසන් වී නැති බවද ඔවුන් අනතුරු අඟවයි.
ප්රධාන කරුණ: මැද පෙරදිග සාම ක්රියාවලිය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු ඉහළ යාමත්, හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත විය හැකි බවට ඇති විශ්වාසයත් හේතුවෙන් ලෝක තෙල් මිල දැඩි ලෙස පහළ ගොස් ඇති අතර, එය ලෝක ආර්ථිකයට සහ ඉන්ධන ආනයන රටවලට වැදගත් සහනයක් ගෙන එන වර්ධනයක් ලෙස සැලකේ.