OpenAI සමාගමට එරෙහි නඩු පසුබිම කරළියට
වයස අවුරුදු 16ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය ගිණුම් නිර්මාණය කිරීම තහනම් කරමින් සහ කෘත්රිම බුද්ධි (AI) චැට්බොට් (Chatbots) සේවාවන් දැඩි නියාමනයකට ලක් කරමින් කැනඩා රජය විසින් ඊයේ (ජූනි 10) ‘සුරක්ෂිත සමාජ මාධ්ය පනත’ (Safe Social Media Act / Bill C-34) පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර තිබේ.
දරුවන්ගේ මානසික සෞඛ්ය සුරැකීම සහ අන්තර්ජාලය හරහා සිදුවන හානි අවම කිරීම අරමුණු කරගත් මෙම පනත මඟින් ලොව පුරා ක්රියාත්මක වන ප්රධාන පෙළේ තාක්ෂණික සමාගම්වලට දැඩි කොන්දේසි පැනවීමට කැනඩාව පියවර ගෙන ඇත.
කැනේඩියානු අනන්යතා සහ සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්ය මාර්ක් මිලර් (Marc Miller) මහතා මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ, සමාජ මාධ්ය සහ AI චැට්බොට් නිර්මාණය කර ඇත්තේ මිනිසුන්ගේ අවධානය නිරන්තරයෙන් රඳවා තබා ගැනීමට වුවද, ඒවා දරුවන්ගේ නිරෝගී වර්ධනයට බාධා පමුණුවන බවයි.
“අන්තර්ජාලය හරහා සිදුවන හානිවල බරපතල ප්රතිඵල අප දැක තිබෙනවා. දරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් අපට පසුව සිතන්නට බැහැ. අප අපගේ දරුවන් වෙනුවෙන් අසමත් වී සිටිනවා. දැන් ඇති හොඳම ඇති.”
පනතේ ප්රධාන වගන්ති සහ නීතිමය රාමුව
මෙම නව පනත් කෙටුම්පත යටතේ ක්රියාත්මක වන ප්රධාන නීති සහ කොන්දේසි මෙසේය:
- වයස් සීමාව සහ ව්යතිරේක: වයස අවුරුදු 16ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය භාවිතය තහනම් වන නමුත්, කැනඩා රජය පනවන උපරිම ආරක්ෂණ ප්රමිතීන් සපුරාලීමට සමත් වන සමාජ මාධ්ය ජාලාවලට පමණක් මෙම තහනමෙන් නිදහස් වීමට (Exemption) අවස්ථාව හිමිවේ.
- ඩිජිටල් ආරක්ෂණ කොමිසම (CDSC): පනතේ නීති අධීක්ෂණය සහ ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා “කැනඩා ඩිජිටල් ආරක්ෂණ කොමිසම” (Canadian Digital Safety Commission) නමින් නව ස්වාධීන නියාමන ආයතනයක් පිහිටුවීමට නියමිතය.
- දැඩි දඬුවම් සහ දඩ මුදල්: මෙම නීති උල්ලංඝනය කරන සමාගම්වලට ඔවුන්ගේ ගෝලීය ආදායමෙන් 3%ක් හෝ කැනේඩියානු ඩොලර් මිලියන 10ක (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 7.2ක් පමණ) උපරිමයකට යටත්ව, එයින් වැඩිම වටිනාකම ඇති මුදල දඩ වශයෙන් පැනවීමට ප්රතිපාදන සලසා ඇත.
- පැය 24ක කාල සීමාව: අන්තර්ජාලය හරහා පුද්ගලික රහස්ය ඡායාරූප හෝ වීඩියෝ අනවසරයෙන් හුවමාරු කිරීම සහ ළමා ලිංගික අපයෝජන දර්ශන පිළිබඳව වාර්තා වී පැය 24ක් ඇතුළත ඒවා ඉවත් කිරීමට වෙබ් අඩවි සහ සමාජ මාධ්ය බැඳී සිටී.
කෙසේ වෙතත්, පුද්ගලික පණිවිඩ හුවමාරු සේවා (Private Messaging apps) සඳහා මෙම වයස් සීමාව අදාළ නොවන අතර, අධ්යාපනික කටයුතුවලට ඇති වැදගත්කම සලකා AI චැට්බොට් (ChatGPT වැනි) සඳහා වයස් සීමාවක් පැනවීමට රජය තීරණය කර නැත. නමුත් ඒවා මඟින් සිදුවන සන්නිවේදන හානි වැළැක්වීමට දැඩි පියවර ගත යුතුව ඇත.
OpenAI සමාගමට එරෙහි බරපතල නඩු පසුබිම
මෙම පනත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට සති කිහිපයකට පෙර, බ්රිතාන්ය කොලොම්බියාවේ ‘ටම්බ්ලර් රිජ්’ (Tumbler Ridge) ප්රදේශයේ පාසලක සිදු වූ දරුණු සමූහ වෙඩි තැබීමකින් වින්දිතයන් වූ පවුල් කිහිපයක් විසින් ChatGPT හි හිමිකාරීත්වය දරන OpenAI සමාගමට සහ එහි ප්රධාන විධායක සෑම් ඇල්ට්මන්ට (Sam Altman) එරෙහිව දැවැන්ත නඩු පවරා තිබේ.
එම නඩු මඟින් චෝදනා කර ඇත්තේ, අදාළ වෙඩි තැබීම සිදු කළ 18 හැවිරිදි තරුණයා තමන් මිනිසුන් මැරීමට සැලසුම් කරන බව ChatGPT සමඟ කළ සංවාද හරහා OpenAI සමාගමේ සේවකයන්ට මාස 8කට පෙරම අනාවරණය වී තිබූ බවයි. සමාගම විසින් ඔහුගේ ගිණුම අක්රීය කළද, ඒ පිළිබඳව කැනඩා පොලිසිය දැනුවත් කිරීමට අපොහොසත් වීම හේතුවෙන් මෙම ඛේදවාචකය සිදු වූ බවට පවුල්වල සාමාජිකයෝ චෝදනා කරති. මෙම සිදුවීම ද කැනඩාවේ නව AI නියාමන නීති දැඩි කිරීමට ප්රධාන හේතුවක් වී ඇත.
ගෝලීය ප්රවණතාව
දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය තහනම් කිරීමේ ගෝලීය රැල්ලක් මේ වන විට නිර්මාණය වෙමින් පවතී:
| රට | වත්මන් තත්ත්වය / සැලසුම |
| ඕස්ට්රේලියාව | වයස 16ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය තහනම් කළ ලොව පළමු රටයි. (නීතිය ක්රියාත්මක වීමෙන් පසු යොවුන් ගිණුම් මිලියන 4.7ක් පමණ අක්රීය කර ඇත). |
| ග්රීසිය | වයස 15ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය තහනම් කිරීමට තීරණය කර ඇති අතර එය 2027 ජනවාරි සිට ක්රියාත්මක වේ. |
| ප්රංශය, ඩෙන්මාර්කය, පෝලන්තය | දරුවන්ගේ සමාජ මාධ්ය භාවිතය සීමා කිරීම සඳහා නව නීති සම්පාදනය කරමින් පවතී. |
කැනේඩියානු රජයේ නිලධාරීන් පවසන පරිදි, මෙම පනත් කෙටුම්පත සම්මත වීමට වසරක පමණ කාලයක් ගත විය හැකි අතර, ඉන් පසුව නියාමන කොමිසම පිහිටුවීමට තවත් මාස 18ක පමණ කාලයක් ගතවනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ.