ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) විසින් මෑතකදී ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාත පදනම් අංක 100 කින් (100-basis point) ඉහළ දැමීමට තීරණය කළ ද, රටේ වත්මන් මූල්ය ප්රතිපත්තිමය ප්රවේශය තවදුරටත් “පුළුල් ලෙස සුදුසු මට්ටමක” පවතින බව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) ශ්රී ලංකා දූත මණ්ඩල ප්රධානී එවන් පැපගේඕජියු (Evan Papageorgiou) මහතා පවසයි.
වොෂින්ටනයේ සිට මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් ඔහු කියා සිටියේ, මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින යුදමය වාතාවරණය හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ බලශක්ති මිල ඉහළ යාම සහ “දිට්වා” (Ditwah) සුළි කුණාටුවේ බලපෑම වැනි බාහිර අභියෝග මධ්යයේ වුවද, ශ්රී ලංකාවේ සාර්ව ආර්ථික ප්රකෘතිමත් වීම නිවැරදි මාවතක පවතින බවයි. ස්ථාවර වෙමින් පවතින මිල මට්ටම්, වර්ධනය වන විදේශ විනිමය සංචිත සහ ආර්ථික ගම්යතාව හේතුවෙන් IMF ආයතනය අපේක්ෂා කරන 3% ක ආර්ථික වර්ධන ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට ශ්රී ලංකාවට තවමත් ශක්තිමත් විභවයක් පවතින බව ද ඔහු අවධාරණය කළේය.
ඩොලර් මිලියන 700 ක මූල්ය වාරිකය අනුමත වෙයි
මෙම ප්රකාශය සිදු කෙරුණේ, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ විධායක සභාව විසින් ශ්රී ලංකාවේ සිව් අවුරුදු විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම් (EFF) වැඩසටහන යටතේ වන පස්වන සහ හයවන ඒකාබද්ධ සමාලෝචන සාර්ථකව අනුමත කිරීමෙන් පසුවය. මේ හරහා ශ්රී ලංකාවට ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 700 කට ආසන්න (SDR මිලියන 508 ක) මූල්ය ආධාර වාරිකයක් වහාම ලබා ගැනීමට අවස්ථාව හිමිවේ.
තවද, මහ බැංකුවේ පොලී අනුපාත ඉහළ නැංවීමේ (ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතිකය 8.75% දක්වා වැඩි කිරීමේ) පියවර පිළිබඳව අදහස් දැක්වූ පැපගේඕජියු මහතා, එමඟින් උද්ධමන අපේක්ෂාවන් පාලනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බවත්, මෙවසරේ සහ මධ්යකාලීනව උද්ධමනය මහ බැංකුවේ 5% ක ඉලක්කගත මට්ටමේම පවතිනු ඇති බවත් සඳහන් කළේය.
ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණවල ප්රගතිය
| ආර්ථික දර්ශකය | 2022 අර්බුදකාරී සමය | වත්මන් තත්ත්වය (2026 මැයි) |
| උද්ධමනය (Inflation) | 60% – 70% | තනි ඉලක්කමක පහළ මට්ටමක |
| නිල විදේශ සංචිත | අවම මට්ටමක | ඩොලර් බිලියන 6.7 කට අධික |
| රජයේ අයවැය හිඟය පියවීම | සීමාවකින් තොරව මුදල් මුද්රණය කිරීම | මහ බැංකුවෙන් මුදල් මුද්රණය කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කර ඇත |
“මිල මට්ටම් ස්ථාවර වී ඇති අතර අප අපේක්ෂා කළ පරිදි විදේශ සංචිත අඛණ්ඩව වර්ධනය වෙමින් පවතිනවා. එම නිසා ආර්ථිකය අස්ථාවර කරන ආකාරයේ මූල්ය ප්රසාරණයක් (මුදල් මුද්රණයක්) සිදුවන බවට කිසිදු සාක්ෂියක් නැහැ. මෙය මහ බැංකුවේ විනයගරුක ප්රතිපත්තියක ප්රතිඵලයක්.”
— එවන් පැපගේඕජියු (IMF ශ්රී ලංකා දූත මණ්ඩල ප්රධානී)
රුපියලේ අගය සහ බාහිර කම්පන
ශ්රී ලංකාව අනුගමනය කරන නම්යශීලී විනිමය අනුපාතික ක්රමවේදය (flexible exchange rate regime) අගය කළ දූත මණ්ඩල ප්රධානියා, බාහිර ආර්ථික කම්පන හමුවේ රුපියලේ අගය “පළමු ආරක්ෂක වළල්ල” (first line of defence) ලෙස ක්රියා කළ යුතු බව පෙන්වා දුන්නේය.
ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ භූදේශපාලනික අස්ථාවරත්වය වැනි අවස්ථාවලදී, විදේශ සංචිත සියල්ලම වැය කරමින් රුපියලේ අගය කෘත්රිමව එකම මට්ටමක රඳවා ගැනීමට උත්සාහ කරනවා වෙනුවට, විනිමය අනුපාතිකය ගෝලීය තත්ත්වයන්ට අනුව හැඩගැසීමට ඉඩ හැරීමෙන් ආර්ථිකයට එල්ල වන පීඩනය අවම කරගත හැකි බව ඔහු වැඩිදුරටත් විස්තර කළේය.
කෙසේ වෙතත්, මැදපෙරදිග අර්බුදය හේතුවෙන් ඇති වූ දැඩි විදේශ විනිමය උච්චාවචනයන් පාලනය කිරීම සඳහා මහ බැංකුව වරින් වර වෙළඳපොළට මැදිහත් වීම නිසා සංචිත එකතු වීමේ වේගය මෑතකදී තරමක් මන්දගාමී වුවද, සමස්ත ප්රතිපත්තිමය දිශානතිය IMF වැඩසටහන සමඟ පූර්ණ එකඟතාවෙන් යුතුව ඉදිරියට යන බව ද මෙහිදී අවධාරණය කෙරුණි.