නැවත ප්රහාර එල්ල වුවහොත් දැඩි ප්රතිප්රහාර දෙන බවට දෙපාර්ශවයෙන්ම අනතුරු ඇඟවීම්
කලාපීය සාමය දැඩි අර්බුදයකට ලක් කරමින් දෙපාර්ශවය අතර හුවමාරු වූ දරුණු මිසයිල සහ ගුවන් ප්රහාර මාලාවකින් අනතුරුව, මිලිටරි ක්රියාමාර්ග තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට ඉරානය සහ ඊශ්රායලය එකඟ වී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම එකඟතාව උල්ලංඝනය වුවහොත් මීට වඩා දරුණු සහ විනාශකාරී ප්රතිප්රහාර එල්ල කරන බවට දෙරටම අන්යෝන්ය වශයෙන් අනතුරු අඟවා සිටියි.
මෙම තාවකාලික සටන් විරාමය ප්රකාශයට පත් වූයේ ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් දෙපාර්ශවයටම වහාම “වෙඩි තැබීම් නවත්වන ලෙස” (Stop shooting) කරන ලද දැඩි බලපෑම්වලින් පසුවය.
ප්රහාර මාලාවට හේතු වූ පසුබිම
ලෙබනනයේ බීරූට් අගනුවර පිහිටි හිස්බුල්ලා බලකොටුවලට ඊශ්රායලය එල්ල කළ ගුවන් ප්රහාරවලට ප්රතිචාර වශයෙන් ඉරාන විප්ලවීය බලකාය (IRGC) විසින් ඊශ්රායලයේ සලකා බැලූ හමුදා කඳවුරු ඉලක්ක කර ගනිමින් දැවැන්ත මිසයිල ප්රහාර මාලාවක් දියත් කරන ලදී.
ඊට ප්රතිප්රහාර ලෙස ඊශ්රායල ප්රහාරක ජෙට් යානා ඉරානයේ ටෙහෙරාන්, තබ්රීස් සහ ඉස්ෆහන් වැනි ප්රධාන නගරවල පිහිටි උපායමාර්ගික ආරක්ෂක පද්ධති සහ දකුණු ඉරානයේ මහෂහර් (Mahshahr) නුවර පිහිටි ඛනිජ තෙල් රසායනික කර්මාන්තශාලාවක් ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල කළේය.
රාජ්ය නායකයන්ගේ ප්රකාශ සහ පවතින උණුසුම් තත්ත්වය
සටන් විරාමය පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් ඊශ්රායල අග්රාමාත්ය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ප්රකාශ කළේ තෙහෙරාන් පාලනයට එල්ල කළ ප්රහාරවලින් පසු මේ වන විට ප්රහාර නතර වී ඇති බවයි. එහෙත් ඉරානය නැවතත් වැරදි තීරණයක් ගතහොත් ඉතා දැඩි බලයක් යොදවා ප්රතිප්රහාර දෙන බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
| පාර්ශවය | වත්මන් ස්ථාවරය සහ අනතුරු ඇඟවීම් |
| ඊශ්රායලය | ඉරානය නැවත ප්රහාර එල්ල කළහොත් දැඩි බලයක් යොදවන බව පවසයි. ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා සංවිධානයට එරෙහි මිලිටරි ක්රියාමාර්ග දිගටම කරගෙන යන බව අවධාරණය කරයි. |
| ඉරානය | මිලිටරි ක්රියාමාංශ තාවකාලිකව නැවැත්වූවද, ඊශ්රායලය විසින් ලෙබනනයට හෝ ඉරාන භූමියට නැවත ප්රහාර එල්ල කළහොත් මීට වඩා දරුණු ප්රතිඵලවලට මුහුණ දීමට සිදුවන බව පවසයි. |
| ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය | දින 60ක දීර්ඝකාලීන සටන් විරාමයක් සහ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) නැවත විවෘත කිරීම සඳහා රාජ්ය තාන්ත්රික මට්ටමින් මැදිහත් වෙමින් සිටියි. |
ගෝලීය බලපෑම සහ ආර්ථික අර්බුදය
දෙරට අතර ඇති වූ මෙම දරුණු ගැටුම්කාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ දැඩි කැළඹීමකට ලක් වූ අතර, බොරතෙල් මිල (Brent crude) බැරලයක් ඩොලර් 98 ඉක්මවා ඉහළ ගියේය. කෙසේ වෙතත්, සටන් විරාම ප්රකාශයත් සමඟ තෙල් මිල නැවතත් ඩොලර් 95 සීමාව දක්වා සුළු පහත වැටීමක් පෙන්නුම් කර තිබේ.
විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානය විසින් ලෙබනනයේ පවතින ගැටුම් ද මෙම සටන් විරාම ක්රියාවලියට ඈඳීමට උත්සාහ කරන බැවින් සහ ඊශ්රායලය ලෙබනනය තුළ දිගින් දිගටම මෙහෙයුම් සිදුකරන බැවින්, මෙම පවතින සටන් විරාමය ඉතා බිඳෙනසුලු එකක් බවයි.
පවතින අනාරක්ෂිත වාතාවරණය හේතුවෙන් ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල් කිහිපයක්ම ඉරානයේ සිටින තම පුරවැසියන්ට වහාම ඉන් ඉවත් වන ලෙස සහ එරට සංචාරය කිරීමෙන් වළකින ලෙසට විශේෂ උපදෙස් මාලාවක් ද නිකුත් කර ඇත.