කොළඹ (aluthnews.com): ඉදිරි 2026-2027 වාරය සඳහා නොරොච්චෝලේ ලක්විජය බලාගාරයට ගල්අඟුරු මෙට්රික් ටොන් මිලියන 2.28ක් මිලදී ගැනීමේ මහා පරිමාණ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේදී (ටෙන්ඩර්), පසුගිය කාල වකවානුවල සිදුවූ බරපතළ මූල්ය හා තාක්ෂණික අර්බුද මඟහරවා ගැනීම සඳහා ටෙන්ඩර් කොන්දේසි සුවිශේෂී ලෙස දැඩි කිරීමට රජය සහ ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම (LCC) පියවර ගෙන තිබේ.
මෙම දැඩි නිර්ණායක යටතේ ඉදිරිපත් වූ ජාත්යන්තර ලංසුකරුවන් අතුරින් ප්රමුඛ පෙළේ සමාගම් 7ක් මූලික සුදුසුකම් සපුරා ගැනීමට සමත්ව ඇත.
මෙවර ටෙන්ඩරය සඳහා මුළුමනින්ම ජාත්යන්තර සමාගම් 9ක් ඉදිරිපත් වී සිටි අතර, ඉන් සමාගම් දෙකක් (එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ Avra International FZCO සහ ජර්මනියේ HMS Bergbau) තාක්ෂණික මට්ටමින් අනුකූල නොවීම (Non-responsive) හේතුවෙන් ප්රතික්ෂේප වී තිබේ. තරඟකාරීත්වය ඉහළ නැංවීම සඳහා මෙවර ටෙන්ඩරය ලංකා ගල්අඟුරු සමාගමේ කලින් ලියාපදිංචි සමාගම්වලට පමණක් සීමා නොකර, සුදුසුකම් ලත් ඕනෑම ගෝලීය සැපයුම්කරුවෙකුට විවෘත කර තිබීම විශේෂත්වයකි.
මූලික සුදුසුකම් ලැබූ ජාත්යන්තර සමාගම් 7
| අනු අංකය | සමාගමේ නම | ලියාපදිංචි රට / කලාපය |
| 01 | Mohit Minerals Ltd | ඉන්දියාව |
| 02 | Taranjot Resources (Pvt) Ltd | ඉන්දියාව |
| 03 | Visa Resources (Pte) Ltd | සිංගප්පූරුව |
| 04 | Potencia LLC-FZ | එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය |
| 05 | Aditya Birla Global Trading (Singapore) Pte Ltd | සිංගප්පූරුව |
| 06 | A2A Trading FZE | එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය |
| 07 | GMR Metallurgical Resources AG | ස්විට්සර්ලන්තය |
ටෙන්ඩර් නීති දැඩි කිරීමට හේතු වූ ‘පසුගිය අසාර්ථකත්වයන්’
පසුගිය 2025-2026 වාරය සඳහා ගල්අඟුරු සැපයීමේ කොන්ත්රාත්තුව හිමිකරගෙන තිබූ ‘ට්රයිඩන්ට් චෙම්ෆාර්’ (Trident Chemphar) නැමැති ඉන්දීය සමාගම, නියමිත ප්රමිතියෙන් තොර (Off-specification) ගල්අඟුරු සැපයීම සහ නැව්ගත කිරීම් දිගින් දිගටම ප්රමාද කිරීම හේතුවෙන් ලක්විජය බලාගාරයේ ජනන ධාරිතාව මෙගාවොට් 130කින් පමණ පහත වැටී ජාතික විදුලි පද්ධතිය දැඩි අවදානමකට ලක්විය. එවැනි අර්බුදකාරී තත්ත්වයන් ඉදිරියට සම්පූර්ණයෙන්ම වැළැක්වීම මෙවර කොන්දේසි දැඩි කිරීමේ ප්රධාන අරමුණයි.
මෙවර හඳුන්වා දී ඇති ප්රධානතම දැඩි කොන්දේසි
ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම විසින් මෙවර ප්රසම්පාදන ලේඛනවලට ඇතුළත් කර ඇති නව සහ සංශෝධිත නීති රීති මෙසේය:
- මූල්ය පිරිවැටුම දෙගුණ කිරීම (Turnover Requirement): ලංසුකරුවන් පසුගිය විගණනය කරන ලද මූල්ය වර්ෂ 3 තුළ සාමාන්ය වාර්ෂික පිරිවැටුම ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 100කට නොඅඩු බව සහතික කළ යුතුය (සුළු පිරිවැටුම ඩොලර් මිලියන 300කි). මීට පෙර මෙය පැවතියේ ඩොලර් මිලියන 50ක් ලෙසයි.
- වැඩකරන ප්රාග්ධනය ඉහළ දැමීම (Working Capital): සමාගම සතු ද්රවශීල වත්කම් හෝ ණය පහසුකම් ප්රමාණය ඩොලර් මිලියන 15 සිට ඩොලර් මිලියන 30 දක්වා ඉහළ නංවා ඇත.
- පූර්ව පළපුරුද්ද සහ ප්රමිතිය (Experience Base): ලංසුකරුවෙකු පසුගිය මාස 36 ඇතුළත අවම වශයෙන් ගල්අඟුරු මෙට්රික් ටොන් මිලියන 2ක් ජාත්යන්තරව සපයා තිබිය යුතු අතර, ඉන් මෙට්රික් ටොන් මිලියන 1ක්ම 5,900 GCV (Gross Calorific Value) හෝ ඊට වැඩි ඉහළ තාප දායකත්වයකින් යුතු ගල්අඟුරු විය යුතුය.
- ඇණවුම සමාගම් දෙකක් අතර බෙදාදීම (Risk Splitting): මින් ඉදිරියට තනි සැපයුම්කරුවෙකු මත යැපීමේ අවදානම අවම කරමින්, අවම මිල ඉදිරිපත් කරන (Lowest bidder) සමාගමට සමස්ත අවශ්යතාවයෙන් 50%ක් පමණක් හිමිවේ. ඉතිරි 50% දෙවැනි අවම ලංසුකරුට (Second lowest bidder) පළමු සමාගමේ මිලටම සැපයීමට එකඟ වන්නේ නම් පිරිනැමේ.
- ස්වාධීන ප්රමිති පරීක්ෂාව (Independent Surveying): ගල්අඟුරු පටවන වරායේදී මෙන්ම මෙරටට ගොඩබාන වරායේදීත් ප්රමිති පරීක්ෂාවන් සිදු කරනු ලබන්නේ ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම (LCC) විසින් පත්කරනු ලබන ජාත්යන්තරව පිළිගත් ස්වාධීන පරීක්ෂක ආයතනයක් (Independent Surveyor) මඟින් පමණි.
- කොන්ත්රාත්තුව අවලංගු කිරීමේ දැඩි නීති (Termination Clauses): යම් හෙයකින් එකිනෙකට වෙනස් නැව්ගත කිරීම් (Shipments) දෙකකදී ප්රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු අඩංගු බව රසායනාගාර පරීක්ෂණවලින් තහවුරු වුවහොත්, කිසිදු වන්දියකින් තොරව වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි ගිවිසුම අවලංගු කිරීමට පාරිභෝගිකයාට පූර්ණ බලය පවරා ඇත.
මෙම නව දැඩි විනිවිදභාවයකින් යුත් ක්රමවේදය ඔස්සේ ඉදිරි 2026/2027 වාරයේදී (2026 සැප්තැම්බර් සිට 2027 අප්රේල් දක්වා) යාත්රා 38ක් මඟින් අඛණ්ඩව සහ ගුණාත්මකභාවයෙන් ඉහළ ගල්අඟුරු මෙට්රික් ටොන් මිලියන 2.28 ශ්රී ලංකාවට ලබා ගැනීමට හැකිවනු ඇතැයි බලශක්ති බලධාරීන් බලාපොරොත්තු වේ.