ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) අපනයනකරුවන්ට අදාළ විදේශ විනිමය රෙගුලාසි තවදුරටත් දැඩි කරමින්, අපනයන ආදායම්වල භාවිතයට නොගත් ඉතිරි විදේශ මුදල් (Residual Export Proceeds) ඊළඟ මාසයේ 10 වැනිදාට පෙර ශ්රී ලංකා රුපියල් බවට අනිවාර්යයෙන් පරිවර්තනය කළ යුතු බවට නව නියෝගයක් නිකුත් කර තිබේ.
මෙම නව රෙගුලාසිය “Repatriation of Export Proceeds into Sri Lanka Rules No. 2 of 2026” යන අති විශේෂ ගැසට් නිවේදනය මගින් ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර, එය ශ්රී ලංකා මහ බැංකු පනත අංක 16 of 2023 යටතේ නිකුත් කර ඇත.
නව නීතියෙන් වෙනස් වූයේ කුමක්ද?
2024 දී හඳුන්වා දුන් නීති අනුව අපනයනකරුවන්ට තම අපනයන ආදායම් ලැබුණු මාසය ඇතුළුව මාස තුනක් දක්වා කාලයක් තුළ අවසරලත් ගෙවීම් සිදු කර ඉතිරි මුදල් රුපියල් බවට පරිවර්තනය කිරීමේ අවස්ථාව තිබුණි. එම කාලසීමාව 2024 සැප්තැම්බර් මාසයේදී නිල වශයෙන් ලිහිල් කර තිබුණි.
කෙසේ වෙතත් නව 2026 නීතිය යටතේ, යම් මාසයකදී ශ්රී ලංකාවට ලැබෙන අපනයන ආදායම්වල අවසරලත් ගෙවීම් සිදු කිරීමෙන් පසු ඉතිරිවන විදේශ මුදල්, ඊළඟ මාසයේ 10 වැනි දිනට පෙර රුපියල් බවට පරිවර්තනය කළ යුතු වේ.
මහ බැංකුව මෙම තීරණය ගත්තේ ඇයි?
ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම පියවරේ ප්රධාන අරමුණ දේශීය විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළට වැඩි ඩොලර් ප්රවාහයක් ගෙන ඒම සහ රුපියල මත ඇති පීඩනය අවම කිරීම බවයි.
පසුගිය මාස කිහිපය තුළ විනිමය වෙළෙඳපොළේ ඇතිවූ වෙනස්කම් සහ රුපියලේ අගය මත ඇතිවූ අවපාත පීඩනය සැලකිල්ලට ගනිමින් මහ බැංකුව මෙම කාලසීමාව මාස තුනේ සිට මාසයකට සීමා කිරීමට තීරණය කර ඇති බව වාර්තා වේ.
විදේශ විනිමය ආදායම් දිගු කාලයක් විදේශ මුදලින්ම රඳවා තැබීම නිසා දේශීය වෙළෙඳපොළට ඩොලර් සැපයුම ප්රමාද විය හැකි බැවින්, එය පාලනය කිරීම සඳහා මෙම නව නියෝගය හඳුන්වා දී ඇති බව ආර්ථික ක්ෂේත්රයේ මතය වේ.
කාටද මෙම නීතිය බලපාන්නේ?
මෙම නව රෙගුලාසිය ප්රධාන වශයෙන්:
- භාණ්ඩ අපනයනකරුවන්ට
- අපනයන ආදායම්වලින් විදේශ මුදල් ලැබෙන වක්ර (Indirect) අපනයනකරුවන්ට
අදාළ වේ.
එහෙත් සේවා අපනයන ආදායම් සම්බන්ධයෙන් 2022 දී මහ බැංකුව අනිවාර්ය පරිවර්තන අවශ්යතාව ඉවත් කර තිබූ අතර, එම ලිහිල් ප්රතිපත්තිය වෙනස් කළ බවට මෙතෙක් නිල නිවේදනයක් නිකුත් වී නොමැත.
නීති උල්ලංඝනය කළහොත්?
මහ බැංකුවේ රෙගුලාසි අනුව අපනයන ආදායම් නියමිත පරිදි ශ්රී ලංකාවට ගෙන්වා නොගැනීම හෝ නියමිත කාලය තුළ පරිවර්තනය නොකිරීම සම්බන්ධයෙන් නියාමන ක්රියාමාර්ග ගැනීමට බලධාරීන්ට හැකියාව ඇත. බලපත්රලාභී බැංකු ද මෙම ක්රියාවලිය අධීක්ෂණය කිරීමට බැඳී සිටී.
ආර්ථිකයට ඇති විය හැකි බලපෑම
විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම නව රීතිය හරහා:
- දේශීය විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළේ ඩොලර් සැපයුම ඉහළ යාම,
- රුපියලේ ස්ථාවරත්වය ශක්තිමත් කිරීම,
- විදේශ විනිමය සංචිත කළමනාකරණයට සහාය වීම,
- අපනයන ආදායම් රට තුළ ඉක්මනින් සංසරණය වීම
වැනි ප්රතිලාභ අපේක්ෂා කළ හැකි බවයි.
කෙසේ වෙතත් අපනයනකරුවන්ගේ විදේශ මුදල් ප්රවාහ කළමනාකරණය සහ විදේශ මුදල් වියදම් සැලසුම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් මෙය අමතර පීඩනයක් ඇති කළ හැකි බවද කර්මාන්ත ආරංචි මාර්ග පෙන්වා දෙයි.
2024 දී ලිහිල් කරන ලද අපනයන ආදායම් පරිවර්තන නීති නැවත දැඩි කරමින්, ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව ගත් මෙම තීරණය දේශීය විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළට ඩොලර් ප්රවාහය වේගවත් කිරීම සහ රුපියලේ ස්ථාවරත්වය ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගත් ප්රධාන ප්රතිපත්තිමය පියවරක් ලෙස සැලකේ. ඉදිරි මාසවලදී මෙම නව නීතිය ශ්රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළට සහ අපනයන ක්ෂේත්රයට කෙසේ බලපාන්නේද යන්න පිළිබඳව ආර්ථික ක්ෂේත්රයේ විශේෂ අවධානය යොමුවී ඇත.