රුසියානු-යුක්රේන යුද්ධය අවසන් කිරීමේ අරමුණින් යුක්රේන ජනාධිපති වොලොඩිමියර් සෙලෙන්ස්කි විසින් රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පුටින් වෙත සෘජු, මුහුණට-මුහුණ හමුවක් සඳහා යෝජනා කරමින් සුවිශේෂී විවෘත ලිපියක් යොමු කර තිබේ. පිටු කිහිපයකින් යුත් මෙම ලිපිය හරහා සෙලෙන්ස්කි අවධාරණය කර ඇත්තේ, සාකච්ඡා පවත්වන කාලසීමාව තුළ සම්පූර්ණ සටන් විරාමයකට යුක්රේනය සූදානම් බවයි.
යුරෝපයේ පවතින මෙම යුද තත්ත්වය කෙරෙහි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ අවධානය නැවත යොමුවන තෙක් “නිකම්ම බලා සිටීම වැරදි” බව පෙන්වා දෙන යුක්රේන නායකයා, සාමය උදාකර ගත හැක්කේ දෙරට අතර පැවැත්වෙන සෘජු මැදිහත්වීමකින් පමණක් බව ප්රකාශ කරයි. වත්මන් ඇමරිකානු පරිපාලනය මේ වන විට ඉරාන අර්බුදය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇති බව යුක්රේනය ප්රසිද්ධියේ පිළිගත් පළමු අවස්ථාව ද මෙය වේ.
දැඩි සහ උපහාසාත්මක ස්වරය
ක්රෙම්ලිනය (රුසියානු ජනාධිපති නිල නිවස) විසින් මෙම ලිපිය තමන් වෙත ලැබුණු බව තහවුරු කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, ලිපියේ අන්තර්ගතය තරමක් දැඩි මෙන්ම රුසියානු පාලනය උපහාසයට ලක් කරන ස්වරූපයක් ගෙන තිබේ. විශේෂයෙන්ම මෑතකදී රුසියානු භූමිය තුළට යුක්රේනය එල්ල කළ ප්රහාර පිළිබඳව එහි සඳහන් කර ඇත.
ජනාධිපති සෙලෙන්ස්කි සිය ලිපියේ මෙසේ දක්වා තිබේ:
“වසර 26ක් පුරා බලයේ සිටීම නිසා, දැන් වයස්ගත වීම ඔබ කෙරෙහි බලපාන්නට පටන් ගෙන තිබෙනවා. රුසියානු ජනතාව ද දැන් මෙම යුද්ධය, ඩ්රෝන ප්රහාර, ඉන්ධන හිඟය සහ දිනෙන් දින ඉහළ යන බඩු මිල නිසා දැඩි ලෙස වෙහෙසට පත්ව සිටිනවා. මෙම යුද්ධයෙන් ඉවත් වීමේ මාවතට අවතීර්ණ වීමට බිය වන්න එපා.”
මෙම සාකච්ඡා සඳහා ස්විට්සර්ලන්තය හෝ තුර්කිය වැනි මධ්යස්ථ රටක් තෝරාගත හැකි බව යුක්රේනය යෝජනා කරයි.
රුසියාවේ සහ ලෝක නායකයන්ගේ ප්රතිචාර
ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නුවර පැවැත්වෙන ජාත්යන්තර ආර්ථික සමුළුව අතරතුර විදේශීය මාධ්යවේදීන් ඇමතූ රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පුටින් කියා සිටියේ, තමන් සාමකාමී එකඟතාවකට පැමිණීමට සූදානම් නමුත් ඒ සඳහා යුක්රේනය පාර්ශවයෙන් ද කැපකිරීම් (compromises) සිදුකළ යුතු බවයි. එසේම, වත්මන් ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ඉරාන ප්රශ්නයත් සමඟ කාර්යබහුල වී සිටින බැවින්, යුක්රේනය ලවා භූමිය අත්හැරීමේ එකඟතාවකට පැමිණවීමට යුරෝපා සංගමයට මැදිහත් විය හැකි බව පුටින් ඉඟි කළේය.
කෙසේ වෙතත්, ක්රෙම්ලින් ප්රකාශක දිමිත්රි පෙස්කොව් සඳහන් කළේ සෙලෙන්ස්කිට ඕනෑම වේලාවක මොස්කව් නුවරට පැමිණ පුටින් හමුවිය හැකි බවයි. එහෙත් යුක්රේනය භූමිය පාවාදීමේ රුසියානු කොන්දේසි (ඩොනෙට්ස්ක්, ලුහන්ස්ක්, කර්සන් සහ සපොරීෂියා යන ප්රදේශ අත්හැරීම) සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
මේ අතර, ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ප්රකාශ කර ඇත්තේ නායකයන් දෙදෙනා මෙලෙස මුහුණට-මුහුණ හමුවීම “ඉතා විශිෂ්ට” පියවරක් වනු ඇති බවයි. දෙපාර්ශවයම යම් යම් එකඟතාවලට පැමිණෙනු ඇතැයි තමන් විශ්වාස කරන බව ද ට්රම්ප් වැඩිදුරටත් පැවසීය.
වත්මන් තත්ත්වය සහ නෛතික ගැටලුව
සෙලෙන්ස්කිගේ නිල ධුර කාලය 2024 මැයි මාසයෙන් අවසන් වූ බැවින්, ඔහු යුක්රේනයේ නීත්යානුකූල නියෝජිතයෙකු ද යන්න පිළිබඳව නීතිමය විශ්ලේෂණයක් අවශ්ය බව පවසමින් පුටින් නැවතත් පැරණි තර්කයක් මතු කළේය. එහෙත් රුසියානු ආක්රමණයෙන් පසු යුක්රේනය තුළ හදිසි නීතිය (martial law) ක්රියාත්මක වන බැවින් එරට මැතිවරණ නීත්යානුකූලව අත්හිටුවා ඇත.
සාකච්ඡා යෝජනා මධ්යයේ වුවද, භූමියේ දරුණු සටන් තවදුරටත් ඇවිළෙමින් පවතී. කියෙව් නුවරට ආසන්න ආහාර සමාගමක කාර්යාලයකට රුසියාව එල්ල කළ ප්රහාරයකින් පුද්ගලයන් සිව්දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති අතර, ක්රිමියාවේ සිදුවූ ප්රහාර සම්බන්ධයෙන් රුසියානු ගැති පාර්ශවයන් යුක්රේනයට චෝදනා එල්ල කරයි.