ස්විට්සර්ලන්තයේ ස්ථිර ජනගහනය උපරිම වශයෙන් මිලියන 10කට සීමා කිරීම සඳහා එරට ප්රධාන දේශපාලන පක්ෂයක් විසින් ඉදිරිපත් කර තිබූ මතභේදාත්මක යෝජනාව, එරට පැවැත්වුණු ජනමත විචාරණයකදී බහුතර ඡන්දයෙන් ප්රතික්ෂේප වී තිබේ.
ස්විට්සර්ලන්තයේ සෘජු ප්රජාතන්ත්රවාදී ක්රමවේදය යටතේ පැවැත්වුණු මෙම ඡන්ද විමසීමේ මූලික ප්රතිඵලවලට අනුව, ඡන්දය ප්රකාශ කළ පිරිසෙන් 53%කට ආසන්න ප්රතිශතයක් මෙම යෝජනාවට විරුද්ධව ඡන්දය ප්රකාශ කර ඇත. මෙවර ජනමත විචාරණයේදී සමස්ත ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමේ ප්රතිශතය 57% ඉක්මවා තිබීම ද සුවිශේෂී වේ.
යෝජනාවේ පසුබිම සහ අර්බුදය
ස්විට්සර්ලන්ත පාර්ලිමේන්තුවේ වැඩිම ආසන සංඛ්යාවක් හිමි දක්ෂිණාංශික “ස්විස් මහජන පක්ෂය” (SVP) විසින් මෙම “තිරසාරත්ව වැඩපිළිවෙළ” (Sustainability Initiative) නමැති යෝජනාව කරළියට ගෙන එන ලදී.
2002 වසරේදී මිලියන 7.3ක් වූ ස්විට්සර්ලන්ත ජනගහනය වර්තමානය වන විට මිලියන 9.1ක් දක්වා ශීඝ්රයෙන් වර්ධනය වී තිබේ. ඉන් 27%කට වඩා වැඩි පිරිසක් විදේශිකයන්ය. මෙම දැවැන්ත ජනගහන වර්ධනය නිසා:
- නිවාස මිල ගණන් සහ කුලී පිරිවැය අධික ලෙස ඉහළ යාම.
- පොදු ප්රවාහන සේවා අධික ලෙස තදබද වීම.
- සෞඛ්ය රක්ෂණ ගාස්තු සහ පාසල් පද්ධතියට දරාගත නොහැකි පීඩනයක් එල්ල වීම.
ආදී කරුණු පෙන්වා දෙමින් ජනගහනය මිලියන 10 සීමාවේ රඳවා ගත යුතු බවට Supporters (යෝජනාවට පක්ෂ පිරිස්) තර්ක කළහ.
“ස්විස් බ්රෙක්සිට්” (Swiss Brexit) අවදානම
මෙම යෝජනාවට අනුව ජනගහනය මිලියන 9.5 සීමාවට පැමිණි විට සරණාගතයන් බඳවා ගැනීම සහ පවුල් ප්රතිසංවිධාන බලපත්ර සීමා කිරීමට රජයට සිදු වේ. එමෙන්ම ජනගහනය මිලියන 10 සීමාවට ළඟා වුවහොත්, යුරෝපා සංගමය (EU) සමඟ පවතින “පුද්ගල නිදහස් සංචරණ ගිවිසුම” (Free Movement Agreement) අවලංගු කිරීමට ස්විට්සර්ලන්තයට සිදු වීමට නියමිතව තිබුණි.
මේ හේතුවෙන් විවේචකයන් මෙම යෝජනාව හැඳින්වූයේ “Chaos Initiative” (මහා අවුලක් ඇති කරන යෝජනාවක්) හෝ “ස්විස් බ්රෙක්සිට්” එකක් ලෙසය.
| පාර්ශවය | ස්ථාවරය | ප්රධාන තර්කය |
| ස්විස් මහජන පක්ෂය (SVP) | පක්ෂයි (YES) | පාලනයකින් තොර සංක්රමණ නිසා සම්පත් හිඟ වීම සහ රටේ අනන්යතාව අහිමි වීම වැළැක්වීම. |
| රජය, ව්යාපාරික සංගම් සහ අනෙකුත් පක්ෂ | විපක්ෂයි (NO) | සෞඛ්ය, තාක්ෂණ සහ සංචාරක ක්ෂේත්රවල පවතින දැඩි ශ්රම හිඟය උග්ර වීම සහ යුරෝපා සංගමයෙන් හුදෙකලා වීම. |
ජනමත විචාරණයේ අවසන් තීරණය
ලෝකයේ බොහෝ රටවල් සංක්රමණික කෝටාවන් (Quotas) පැනවුවද, රටක සමස්ත ජනගහනයට මෙලෙස නිශ්චිත උපරිම සීමාවක් පැනවීමට ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වූ පළමු අවස්ථාව මෙය බව ජනගහන විද්යාඥයෝ පවසති.
කෙසේ වෙතත්, ස්විට්සර්ලන්තයේ දෙවැනි විශාලතම නගරය මෙන්ම ජාත්යන්තර සංවිධානවල කේන්ද්රස්ථානයක් වන ජිනීවා වැනි ප්රදේශවල ඡන්දදායකයින්ගෙන් තුනෙන් දෙකක්ම (2/3) මෙම යෝජනාවට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වී තිබේ.
ස්විට්සර්ලන්ත වැසියන් මෙම යෝජනාව බහුතර ඡන්දයෙන් පරාජය කිරීමත් සමඟ, සංක්රමණික ශ්රමිකයන් මත බොහෝ සෙයින් යැපෙන එරට ආර්ථිකයේ ස්ථාවරත්වය සහ යුරෝපා සංගමය සමඟ පවතින රාජ්ය තාන්ත්රික සබඳතා තවදුරටත් ආරක්ෂා වන බව දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.