ඇමරිකානු අභ්යවකාශ තාක්ෂණ සමාගමක් වන SpaceX විසින් තමන් මෙතෙක් නිර්මාණය කළ විශාලතම සහ බලවත්ම “Starship V3” රොකට් පද්ධතිය 2026 මැයි 22 වනදා ටෙක්සාස් ප්රාන්තයේ ස්ටාර්බේස් මධ්යස්ථානයෙන් සාර්ථකව අත්හදා බැලීමේ ගුවන් ගමනකට දියත් කළේය. මෙම ගුවන් ගමන Starship වැඩසටහනේ 12 වන පරීක්ෂණ ගමන ලෙස වාර්තා විය.
අඩි 407 ක් පමණ උසකින් යුත් මෙම “Starship V3” පද්ධතිය, මීට පෙර භාවිතා කළ සංස්කරණවලට වඩා වැඩි ඉන්ධන ධාරිතාවක්, නව පරම්පරාවේ Raptor 3 එන්ජින්, සහ වැඩි දියුණු කළ පාලන හා නාවික පද්ධති සමඟ නිර්මාණය කර තිබේ. මෙම පරීක්ෂණ ගමනේ ප්රධාන අරමුණ වූයේ චන්ද්ර සහ අඟහරු මෙහෙයුම් සඳහා භාවිතා කිරීමට සැලසුම් කර ඇති නව තාක්ෂණික පද්ධති සත්ය ගුවන් තත්ත්වයන් යටතේ පරීක්ෂා කිරීමයි. ඊලෝන් මස්ක් (Elon Musk) විසින් නායකත්වය දෙන SpaceX සමාගම, අනාගතයේදී මිනිසුන් අඟහරු ග්රහයා වෙත රැගෙන යාමේ දැක්ම යටතේ Starship සංවර්ධනය කරමින් සිටී.
රොකට්ටුව සාර්ථකව අභ්යවකාශයට ඇතුළු වූ නමුත්, ගුවන් ගමන අතරතුර එහි Raptor එන්ජින් කිහිපයක් නිසි පරිදි ක්රියා නොකළ බව SpaceX සහ ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තා කළේය. විශේෂයෙන්ම ඉහළ අදියරේ එන්ජින් 6 අතරින් එකක් ක්රියා විරහිත වීම හේතුවෙන් අනෙකුත් එන්ජින්වලට වැඩි බරක් දැරීමට සිදුවිය.
මීට අමතරව, Super Heavy booster කොටස නැවත පෘථිවියට හැරවීමේදී එහි එන්ජින් කිහිපයක් පෙර අවධියේදීම නවතා දැමීම හේතුවෙන් සැලසුම් කළ පරිදි පාලිත ගොඩබෑමක් සම්පූර්ණ කිරීමට නොහැකි විය. විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ නව Raptor 3 එන්ජින් පද්ධතිය තවමත් සංවර්ධන අවධියේ පවතින බැවින්, අධික උෂ්ණත්වය, ඉන්ධන පීඩනය සහ දහන ස්ථායීතාවය වැනි කරුණු මෙම ගැටලු සඳහා හේතු විය හැකි බවයි.
පරීක්ෂණ ගමන අවසානයේ යානය ඉන්දීය සාගරයට පාලිතව පතිත වූ අතර, එහිදී විශාල ගිනි බෝලයක් මෙන් පුපුරා යන ආකාරය දර්ශනවල සටහන් විය. කෙසේ වෙතත් SpaceX සමාගම පෙන්වා දෙන්නේ මෙය සැලසුම් කළ “controlled splashdown” හෙවත් පාලිත තත්ත්ව යටතේ මුහුදට ගොඩබැස්සවීමේ ක්රියාවලියේ කොටසක් බවයි.
මෙම ගිනි ගැනීමට හේතු වී ඇත්තේ යානය තුළ ඉතිරිව තිබූ මෙතේන් සහ ද්රව ඔක්සිජන් ඉන්ධන සාගරයට පතිත වීමේදී ඇති වූ අධික උෂ්ණත්ව හා ඝර්ෂණ තත්ත්වයන් බව විශ්ලේෂකයින් සඳහන් කරයි. SpaceX මෙම පරීක්ෂණයේදී තාප ආරක්ෂක (heat shield) පද්ධති ද හිතාමතාම දැඩි පීඩනයට ලක් කර පරීක්ෂා කර තිබූ බව සඳහන් වේ.
මෙම Starship පද්ධතිය, NASA හි Artemis චන්ද්ර වැඩසටහන සඳහා ඉතා වැදගත් තාක්ෂණයක් ලෙස සැලකේ. 2028 වසරේදී මිනිසුන් චන්ද්රයා මත නැවත ගොඩබැස්වීමේ NASA සැලසුම්වල ප්රධාන ගොඩබෑම් යානය ලෙස Starship භාවිතා කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
මෙම පරීක්ෂණයේදී ස්ටාර්ලින්ක් චන්ද්රිකා 20 කට අධික සංඛ්යාවක් ද අභ්යවකාශයට මුදා හැරීම සිදු වූ අතර, අනාගත වාණිජ මෙහෙයුම් සඳහා Starship භාවිතා කිරීමේ හැකියාවද මෙහිදී පරීක්ෂා කරන ලදී.
SpaceX සමාගම මේ වනවිට Starship ව්යාපෘතිය සඳහා ඩොලර් බිලියන ගණනක් ආයෝජනය කර ඇති අතර, සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත භාවිතා කළ හැකි අභ්යවකාශ ප්රවාහන පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීම ඔවුන්ගේ ප්රධාන අරමුණයි. කෙසේ වෙතත්, එන්ජින් ස්ථායීතාවය, උෂ්ණත්ව ආරක්ෂණ පද්ධති සහ ආරක්ෂිත නැවත ගොඩබෑම් තාක්ෂණය තවදුරටත් සංවර්ධනය කිරීම SpaceX සමාගමට මුහුණ දීමට ඇති ප්රධාන අභියෝග ලෙස සැලකේ.