ලෝකයේ බලවත් ආර්ථිකයන් හතක් නියෝජනය කරන G7 කණ්ඩායමේ නායකයන් ප්රංශයේ එවියන්-ලේ-බෑන්ස් නගරයේ පැවැත්වෙන 2026 G7 සමුළුවේදී රැස්වී සිටින අතර, ඉරානය සම්බන්ධ අර්බුදය සහ යුක්රේනයේ යුද්ධය මෙවර සාකච්ඡාවල ප්රධානතම කරුණු බවට පත්ව තිබේ.
ප්රංශ ජනාධිපති Emmanuel Macron විසින් සත්කාරකත්වය දරන මෙම 52 වන G7 සමුළුව 2026 ජූනි 15 සිට 17 දක්වා පැවැත්වෙයි. එයට එක්සත් ජනපද ජනාධිපති Donald Trump, එක්සත් රාජධානියේ අගමැති Keir Starmer, ජර්මන් චාන්සලර් Friedrich Merz, ඉතාලි අගමැති Giorgia Meloni සහ අනෙකුත් G7 නායකයන් සහභාගී වී සිටිති.
ඉරානය G7 න්යාය පත්රයේ ඉහළට පැමිණියේ ඇයි?
මෙවර සමුළුවේදී ඉරානය ප්රධාන අවධානයට ලක්ව ඇත්තේ මෑත මාස කිහිපය තුළ මැදපෙරදිග කලාපයේ උද්ගත වූ අස්ථාවරත්වය හේතුවෙනි. එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර සාකච්ඡා මගින් මතුව ඇති නව සාම රාමුව, හෝර්මුස් මුහුදු සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීමේ සැලසුම් සහ න්යෂ්ටික ප්රචාරණය වැළැක්වීම සම්බන්ධ ගැටලු G7 නායකයන්ගේ අවධානයට ලක්ව තිබේ.
හෝර්මුස් මුහුදු සන්ධිය ලෝක තෙල් සැපයුමේ වැදගත් ප්රවාහන මාර්ගයක් වන බැවින් එහි ආරක්ෂාව සහ නාවික ගමනාගමනය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම ගෝලීය බලශක්ති වෙළෙඳපොළට සෘජුව බලපායි. මේ හේතුවෙන් G7 නායකයන් ඉරානය සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුම්වල විස්තර සහ ඒවා ක්රියාත්මක වීම පිළිබඳ වැඩි පැහැදිලි කිරීමක් ඉල්ලා තිබේ.
යුක්රේන යුද්ධය තවමත් ප්රධාන ආරක්ෂක අභියෝගයක්
G7 සමුළුවේ තවත් ප්රමුඛ කරුණක් වන්නේ රුසියාව සහ යුක්රේනය අතර දිගුකාලීන යුද්ධයයි. යුක්රේන ජනාධිපති Volodymyr Zelenskyy ද සමුළුවට සහභාගී වී G7 නායකයන් සමඟ විශේෂ සාකච්ඡාවල නිරත වී තිබේ.
යුක්රේනයට තවත් ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධති සැපයීම, රුසියානු බැංකු හා බලශක්ති අංශවලට අමතර සම්බාධක පැනවීම සහ සාම සාකච්ඡා සඳහා ජාත්යන්තර සහාය වැඩි කිරීම පිළිබඳව නායකයන් අතර සාකච්ඡා පැවැත්වී ඇත.
සමුළුව අතරතුරදී ජනාධිපති ට්රම්ප් සහ ජනාධිපති සෙලෙන්ස්කි අතර හමුවක් ද පැවැත්වී ඇති අතර, එම සාකච්ඡාව “ඉතා ඵලදායී” බව දෙපාර්ශ්වයෙන්ම සඳහන් කර ඇත. එම හමුවෙන් පසු යුක්රේනයේ සාම ක්රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් යම් ප්රගතියක් ඇතිවිය හැකි බවට බලාපොරොත්තු පළ වී තිබේ.
G7 නායකයන්ගේ මූලික අරමුණ
මෙවර G7 සමුළුවේ මූලික අරමුණ වන්නේ ලෝක ආරක්ෂාවට සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට බලපාන අර්බුද සම්බන්ධයෙන් පොදු ස්ථාවරයක් ගොඩනැගීමයි. ඉරානය, යුක්රේනය, චීනය සමඟ ආර්ථික තරඟකාරීත්වය, කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) සහ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ණය අර්බුදය ද න්යාය පත්රයට ඇතුළත් වී ඇත.
නවතම තත්ත්වය
සමුළුව අවසන් අදියරට පිවිස ඇති අතර, යුක්රේනය සඳහා අඛණ්ඩ සහාය ලබාදීම සහ ඉරානය සම්බන්ධයෙන් කලාපීය ආතතිය තවදුරටත් වර්ධනය වීම වැළැක්වීම සම්බන්ධයෙන් ඒකාබද්ධ ප්රකාශයක් නිකුත් කිරීමට G7 නායකයන් සූදානම් වන බව ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තා කරයි. එමෙන්ම රුසියාවට එරෙහි නව සම්බාධක පැකේජ පිළිබඳව ද අවසන් මොහොතේ සාකච්ඡා සිදුවෙමින් පවතී.
ප්රධාන කරුණ වන්නේ, මැදපෙරදිග අර්බුදය සහ යුක්රේන යුද්ධය යන ගෝලීය ආරක්ෂක ගැටලු දෙකම එකවර කළමනාකරණය කිරීමේ අභියෝගය G7 නායකයන් ඉදිරියේ ඇති අතර, මෙවර සමුළුවේ තීරණ ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ ජාත්යන්තර දේශපාලනය සහ ලෝක ආර්ථිකය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බව විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහසයි.