ආසියානු සංවර්ධන බැංකු ආධාරයෙන් නව ප්රතිසංස්කරණ රැසක්
දිවයින පුරා ක්රියාත්මක වන සියලුම ජල සම්පාදන සහ සනීපාරක්ෂක සේවා සපයන්නන් ආවරණය වන පරිදි නව “ජාතික ජල ගාස්තු ප්රතිපත්තියක්” (National Water Tariff Policy) සකස් කිරීමට නිවාස, ඉදිකිරීම් සහ ජල සම්පාදන අමාත්යාංශය පියවර ගෙන තිබේ.
ජනතාවට සුරක්ෂිත, විශ්වසනීය සහ දැරිය හැකි මිලකට පානීය ජලය සහ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සැලසීම මහජන සෞඛ්යය නංවාලීමට, සමාජ සුබසාධනයට මෙන්ම රටේ ආර්ථික සංවර්ධනයට අත්යවශ්ය සාධකයක් බව රජය අවධාරණය කරයි. ජල සම්පාදන සහ සනීපාරක්ෂක සේවාවන් යනු හුදෙක් ආර්ථිකමය භාණ්ඩයක් පමණක් නොව, එය මූලික මානුෂීය අවශ්යතාවක් ද වන බැවින්, ජල ගාස්තු නිර්ණය කිරීමේදී සේවා සපයන්නන්ගේ මූල්ය ස්ථාවරත්වය මෙන්ම සමාජයේ සෑම තරාතිරමකම ජනතාවට සාධාරණ ලෙස එම පහසුකම් ලබාගත හැකි මිල මට්ටමක් පවත්වා ගැනීම මෙහි ප්රධාන අරමුණයි.
පවතින ගැටලුව සහ නව ප්රතිපත්තියේ අවශ්යතාව
වර්තමාන තත්ත්වය අනුව, ශ්රී ලංකාව තුළ විවිධ ආයතන හා ජල සංගම් මඟින් ක්රියාත්මක කරනු ලබන ජල සම්පාදන සහ සනීපාරක්ෂක පද්ධති සඳහා ගාස්තු නියම කිරීම, ඒවා සමාලෝචනය කිරීම, අනුමත කිරීම සහ ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා මෙතෙක් විධිමත් වූ ඒකාබද්ධ ජාතික රාමුවක් (National Framework) ක්රියාත්මක වී නොමැත.
මෙම අඩුව පියවමින්, ස්ත්රී-පුරුෂ සමාජභාවී සමානත්වය (Gender Equality) සහ සමාජ ඒකාග්රතාව (Social Integration) කෙරෙහි සංවේදී වූ, සමස්ත ලංකාවටම පොදු ජල සම්පාදන සහ සනීපාරක්ෂක සේවා ප්රතිපත්තියක අවශ්යතාව රජය විසින් හඳුනාගෙන ඇත.
ආසියානු සංවර්ධන බැංකු (ADB) අරමුදල්
මෙම නව ජල ගාස්තු ප්රතිපත්තිය සකස් කර ඇත්තේ ආසියානු සංවර්ධන බැංකු (ADB) මූල්ය ආධාර යටතේ ක්රියාත්මක වන “ශ්රී ලංකා ජල සම්පාදන හා සනීපාරක්ෂක ක්ෂේත්ර ප්රතිසංස්කරණ වැඩසටහන” (Sri Lanka Water Supply and Sanitation Sector Reform Program) යටතේ ප්රතිපත්ති මත පදනම් වූ ණය ව්යාපෘතියක් ලෙසය.
මෙම ප්රතිසංස්කරණ වැඩසටහන යටතේ ප්රධාන ක්ෂේත්ර දෙකක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කෙරේ:
- දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව සහ පාරිසරික තිරසාරභාවය: දේශගුණික විපර්යාසයන්ට ඔරොත්තු දෙන පරිදි ජල සම්පාදන කටයුතු ශක්තිමත් කිරීම සහ සාධාරණ ලෙස ජලය බෙදාහැරීම සහතික කිරීම.
- යහපාලනය සහ මූල්ය කාර්යක්ෂමතාව: ජල කළමනාකරණ ක්ෂේත්රයේ විනිවිදභාවය ඉහළ නැංවීම, ව්යාපාරික කාර්යක්ෂමතාව දියුණු කිරීම සහ ජල මණ්ඩලයේ මූල්ය තිරසාරභාවය සඳහා වන මාර්ග සිතියමක් (Financial Sustainability Road Map) සකස් කිරීම.
මෙම ජාතික ප්රතිපත්තිය හරහා ඉදිරියේදී ජල ගාස්තු සංශෝධනය කිරීම් වඩාත් විද්යාත්මක සහ විනිවිදභාවයකින් යුත් සූත්රයකට (Tariff Formula) අනුව සිදු කිරීමට නියමිත අතර, එමඟින් පාරිභෝගික ජනතාවට මෙන්ම සේවා සපයන ආයතනවලට ද සාධාරණත්වයක් ඉටු වනු ඇතැයි සෞඛ්ය හා ජල සම්පාදන අංශ විශ්වාසය පළ කරයි.