සුඛෝපභෝගී ප්රදර්ශනාගාර සහ මහමඟ දිවි සටනක යෙදෙන ලක්ෂ සංඛ්යාත ජනතාව
නව දිල්ලි, ඉන්දියාව — ඉන්දියාවේ නව දිල්ලි අගනුවර පවතින දැඩි හිරු රැස් සහ සෙල්සියස් අංශක 40 සීමාව ඉක්මවා යන ඌෂ්ණාධික කාලගුණය (Heatwave) හමුවේ, එහි වෙසෙන ජනතාව සම්පූර්ණයෙන්ම එකිනෙකට වෙනස් ලෝක දෙකක ජීවිත ගත කරන අයුරු දැකගත හැකිය.
එක් පසෙකින්, වායුසමනය කරන ලද, මනරම් ආලෝකයෙන් සරසා ඇති සුඛෝපභෝගී වෙළඳ සංකීර්ණ තුළ පාරිභෝගිකයන් සුවපහසුවෙන් කාලය ගත කරති. අනෙක් පසින්, එම වෙළඳසැල්වලින් පිටත දැඩි සූර්ය තාපයට මුහුණ දෙමින් වීදි වෙළෙන්දන්, ත්රිරෝද රථ සහ රික්ෂෝ පදවන්නන් මෙන්ම අයිස්ක්රීම් වෙළෙන්දන් ද සිය දෛනික ජීවනෝපාය වෙනුවෙන් දැඩි අරගලයක නිරත වෙති.
ඉන්දියාවේ ශ්රම බලකායෙන් 90%ක්ම පාහේ අයත් වන්නේ මෙවැනි අවධිමත් (informal) රැකියා අංශයට වන අතර, ඔවුන්ට ස්ථාවර රැකියා ගිවිසුම් හෝ වෘත්තීය සුරක්ෂිතතාවක් නොමැත.
“නැවතුනොත් බඩගින්නේ”: දවසේ කුලිය සොයන මිනිසුන්ගේ හඬ
දිල්ලි නුවර ජනාකීර්ණ වීදිවල රික්ෂෝ රථයක් පදවන 52 හැවිරිදි හරිෂ් චන්ද්රා පවසන්නේ වසරින් වසර දිල්ලි නුවර ගිම්හානය දරාගත නොහැකි මට්ටමට පත්වන බවයි.
“දහවල් වන විට සූර්යයා කොතරම් රළු වෙනවාද කියනවා නම්, රික්ෂෝව පදවද්දී මගේ පණ යනවා වගේ දැනෙනවා. ඒත් අපි වැඩ නතර කළොත් අපිට ආදායමක් නැහැ. ආදායමක් නැති වුණොත් මගේ පවුලට කන්න ලැබෙන්නේ නැහැ.” — හරිෂ් චන්ද්රා (52)
තත්ත්වය දරුණු වීම හේතුවෙන් ඔහු තම බිරිඳ සහ දරුවන් තිදෙනා බිහාර් ප්රාන්තයේ පිහිටි සිය ගම්මානය වෙත පිටත් කර හැර ඇත. ගමේ ද උෂ්ණත්වය ඉහළ වුවත්, දිල්ලියේ පටු ලෑලි නිවාසවලට වඩා එහි ඇති විවෘත පරිසරය සහ වාතාශ්රය නිසා ජීවත් වීම පහසු බව ඔහු පවසයි.
50 හැවිරිදි ටුක්-ටුක් (ත්රිරෝද) රථ රියදුරෙකු වන මොහොමඩ් උමර් පවසන්නේ පසුගියදා ඇතිවූ අධික උෂ්ණත්වය නිසා තමන්ට සිහිය නැති වීමට ආසන්න වූ බවයි. එදින ඔහුට නිවසේ නතර වීමට සිදුවූ අතර, ඒ හේතුවෙන් දිනක ආදායම වන ඉන්දීය රුපියල් 500-700ත් (ඇමරිකානු ඩොලර් 5-7) අතර මුදලක් අහිමි වී තිබේ.
මිනිස් සිරුරට දරාගත නොහැකි සීමාව
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ (WHO) හිටපු ප්රධාන විද්යාඥ ආචාර්ය සෞම්ය ස්වාමිනාදන් පෙන්වා දෙන්නේ මේ වන විට ඉන්දියාවෙන් වාර්තා වන උෂ්ණත්වය මිනිස් සිරුරට දරාගත හැකි උපරිම සීමාවට (Limits of human tolerability) ළඟා වෙමින් පවතින බවයි. මෙය මිනිස් ජීවිතවලට මෙන්ම ජීවනෝපායන්ට ද එල්ල වී ඇති බරපතල තර්ජනයකි.
විශේෂඥයන් පවසන්නේ දිල්ලි වැනි නගරවල පවතින අධික වාහන තදබදය, කොන්ක්රීට් ගොඩනැගිලි සහ හරිත පද්ධතිය අවම වීම හේතුවෙන් “නාගරික තාප දූපත් බලපෑම” (Urban Heat Island Effect) හටගෙන ඇති බවයි. මේ නිසා අවට ප්රදේශවලට වඩා නගරය තුළ උෂ්ණත්වය සිරවී පවතී.
[ඉන්දියාවේ උෂ්ණාධික කාලගුණයේ ආර්ථික බලපෑම]
* ILO ඇස්තමේන්තුව: 2030 වන විට උෂ්ණත්ව පීඩනය නිසා ඉන්දියාවේ සමස්ත වැඩ කරන පැය ගණන 5.8%කින් පහත වැටෙනු ඇත. වඩාත්ම බැටකන්නේ කෘෂිකාර්මික හා ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්රවල සේවකයන්ය.
* Lancet Countdown වාර්තාව: 2024 වසරේදී පමණක් උෂ්ණත්වය හේතුවෙන් ඉන්දියාවට අහිමි වූ විභව ශ්රම පැය ගණන බිලියන 247කි. එමඟින් සිදු වූ ආර්ථික අලාභය ඩොලර් බිලියන 194කි.
රාත්රියේදීත් නොලැබෙන සහනය සහ වෛද්ය අනතුරු ඇඟවීම්
ෆෝටිස් (Fortis) රෝහලේ අභ්යන්තර වෛද්ය අංශයේ ප්රධාන අධ්යක්ෂ වෛද්ය සතීෂ් කෞල් පවසන්නේ අධික උෂ්ණත්වයට දිගින් දිගටම නිරාවරණය වීම නිසා විජලනය, අඩු රුධිර පීඩනය සහ වකුගඩු ආබාධ සහිත රෝගීන් විශාල වශයෙන් රෝහල් වෙත පැමිණෙන බවයි. ක්ලාන්තය, අධික තෙහෙට්ටුව, හිසරදය සහ වමනය මෙහි මුල් ලක්ෂණ වේ.
බොහෝ සංක්රමණික සේවකයින් ජීවත් වන්නේ තහඩු සහ ප්ලාස්ටික් සෙවිලි කළ, නිසි වාතාශ්රයක් හෝ විදුලියක් නොමැති කුඩා නිවාසවලය. මෙම තහඩු දහවලට රත්වී රාත්රියේදී තාපය පිට කරන බැවින්, රාත්රී කාලයේදී ද ඔවුන්ගේ සිරුරට සිසිල් වීමට අවස්ථාවක් නොලැබේ. නිසි නින්දක් නොමැතිකම නිසා දිනෙන් දින මෙම තෙහෙට්ටුව වර්ධනය වේ.
රජය සහ කාලගුණ විද්යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ජල පෝෂක මධ්යස්ථාන ඇති කිරීම සහ දහවල් කාලයේ බැහැරට නොයන ලෙස උපදෙස් මාලාවන් (Heat Action Plans) නිකුත් කර තිබුණ ද, එදිනෙදා වේල සොයාගන්නා දුප්පත් ජනතාවට එම උපදෙස් ප්රායෝගිකව අනුගමනය කිරීම අතිශය දුෂ්කර වී තිබේ.
දේශගුණික විද්යාඥයින් අනතුරු අඟවන්නේ ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාමත් සමඟ දකුණු ආසියාව පුරා මෙවැනි දරුණු උෂ්ණාධික කාලගුණික තත්ත්වයන් ඉදිරියේදී තවදුරටත් දීර්ඝ සහ අනපේක්ෂිත වනු ඇති බවයි.