ශ්රී ලංකාව 2022 දී මුහුණදුන් දරුණු ආර්ථික අර්බුදය නැවත සිදු නොවනු ඇති බව ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා අවධාරණය කර ඇත. රටේ විදේශ විනිමය තත්ත්වය සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු වී ඇති බැවින් මෙවැනි තත්ත්වයක් නැවත ඇතිවීමේ අවදානම අඩුවී ඇති බව ඔහු පවසයි.
මෙම ප්රකාශය සිදුකෙරුණේ මැයි 22 දා නින්දවූර් ප්රදේශයේ සංවර්ධන වැඩසටහනකට සහභාගීවෙමින්ය.
2022 අර්බුදය ඇතිවූ ආකාරය
ශ්රී ලංකාවේ 2022 ආර්ථික අර්බුදය රටේ ඉතිහාසයේ දැඩිම මූල්ය කඩා වැටීම ලෙස සැලකේ. ඒ සඳහා ප්රධාන හේතු වූයේ:
- විදේශ විනිමය හිඟය හා ණය ගෙවීම් අසමත් වීම
- ඉන්ධන, ගෑස්, ඖෂධ සහ ආහාර හිඟය
- 2019–2022 කාලයේ ආර්ථික කළමනාකරණ අසාර්ථකතා
- COVID-19 හා සංචාරක ආදායම් පහත වැටීම
- රාජ්ය ණය අර්බුදය සහ 2022 අප්රේල් මාසයේ ණය අත්හිටුවීම (sovereign default)
ඒ සමඟම 2022 අප්රේල්–ජූලි කාලය තුළ දේශපාලන අස්ථාවරතාවද උග්ර වූ අතර, ජනතාවගේ විරෝධතා මධ්යයේ ආණ්ඩුව වෙනස් විය.
ජනාධිපතිවරයාගේ නව තර්කය – විදේශ සංචිත සහ ස්ථාවරත්වය
ජනාධිපතිවරයා පෙන්වා දුන්නේ 2022 සමඟ සසඳන විට රටේ ආර්ථික තත්ත්වය දැන් වෙනස් බවයි. ඒ අනුව වැඩිරටත් ජනාධිපතිවරයා අවධාරණ කරන ලද්දේ විදේශ විනිමය සංචිත දැඩි ලෙස වැඩිවීම, IMF වැඩසටහන යටතේ ආර්ථික ස්ථාවරීකරණය, ආනයන අවශ්යතා සඳහා වඩා ශක්තිමත් මූල්ය හැකියාව, ඉන්ධන, ගෑස් සහ අත්යවශ්ය භාණ්ඩ හිඟය නොවීම පිණිස රජය ගෙන ඇති ක්රියාමාර්ග වැනි කටයුතු මත 2022 වැනි තත්ත්වයක් නැවත ඇති නොවන බවයි.
2022 අර්බුදයෙන් පසු ශ්රී ලංකාව IMF ආධාර වැඩසටහනක් යටතට පැමිණි අතර, ඒ අනුව, රාජ්ය ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම, බදු ප්රතිසංස්කරණ සහ ආදායම් වැඩි කිරීම, මුදල් ප්රතිපත්ති ස්ථාවර කිරීම, විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කිරීම වැනි ක්රියාමාර්ග මගින් 2023–2025 අතර කාලයේ ආර්ථිකය ක්රමයෙන් ස්ථාවර වීම ආරම්භ වූ බව ජාත්යන්තර මූල්ය ආයතන ද සඳහන් කර ඇත.
ආර්ථිකය ස්ථාවර වුවද, විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ ජාත්යන්තර වෙළඳපොළ අවදානම්, ඉන්ධන මිල වෙනස්වීම්, ණය බර තවමත් ඉහළ මට්ටමක තිබීම, ආදායම් වර්ධනය අවශ්ය වීම යන කරුණු තවදුරටත් අවධානයට ලක් විය යුතු බවයි.
ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම ප්රකාශය 2022 අර්බුදයෙන් පසු ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය නැවත ස්ථාවර මාවතකට පිවිසෙමින් සිටින බවට දේශපාලන හා ආර්ථික වශයෙන් ලබාදෙන සහතිකයකි. එහෙත් විශේෂඥයන් පවසන්නේ දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය සඳහා ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක කළ යුතු බවයි.