ඔස්ට්‍රියාව සහ ඇමරිකාව අතර ගුවන් සීමාවේ උණුසුම් තත්ත්වයක්

ගෝලීය දේශපාලන කරළිය උණුසුම් කරමින්, ඔස්ට්‍රියානු ගුවන් සීමාවට අවසරයකින් තොරව ඇතුළු වූ ඇමරිකානු හමුදා ගුවන් යානා කිහිපයක් පලවා හැරීමට ඔස්ට්‍රියානු ගුවන් හමුදාවට සිදුව ඇති බව වාර්තා වේ. මෙම සිදුවීම විශේෂත්වයක් ගන්නේ අඛණ්ඩව දින දෙකක් තිස්සේ මෙම “අනවසර ඇතුළුවීම්” වාර්තා වීම හේතුවෙනි.

උදාසීන ස්වභාවයක් ගන්නා යුරෝපීය අහස පසුගිය දින දෙක තුළ දැඩි නොසන්සුන්කාරී ස්වරූපයක් ගත්තේය. ඒ, උපායමාර්ගිකව මධ්‍යස්ථ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන ඔස්ට්‍රියාවේ ගුවන් සීමාවට අවසරයකින් තොරව ඇතුළු වූ ඇමරිකානු හමුදා ගුවන් යානා කිහිපයක් හඹා ගොස් පලවා හැරීමට ඔස්ට්‍රියානු ‘යුරෝෆයිටර්’ (Eurofighter) ප්‍රහාරක යානාවලට සිදුවීමත් සමඟය.

සිදුවීම කුමක්ද?

පසුගිය මැයි 12 සහ 13 යන දිනවලදී ඇමරිකානු හමුදාවට අයත් ප්‍රවාහන සහ සහායක ගුවන් යානා කිහිපයක් ඔස්ට්‍රියානු ගුවන් සීමාව හරහා පියාසර කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. ඔස්ට්‍රියානු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයට අනුව, මෙම යානාවලට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වීමට ඔවුන්ගේ “සීරුවෙන් තැබීමේ” (Quick Reaction Alert) පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සිදුව තිබේ.

• පළමු දිනය: මැයි 12 වනදා ඇමරිකානු හමුදාවට අයත් යානා දෙකක් අවසරයකින් තොරව ඇතුළු වූ අතර ඔස්ට්‍රියානු ජෙට් යානා මගින් ඒවා පලවා හරින ලදී.
• දෙවන දිනය: මැයි 13 වනදා නැවතත් ඇමරිකානු C-130 Hercules වර්ගයේ යානයක් සහ තවත් සහායක යානා කිහිපයක් පියාසර සැලසුම්වලින් බැහැරව ඇතුළු වී ඇත.

ඔස්ට්‍රියාවේ “මධ්‍යස්ථ” ස්ථාවරය

ඔස්ට්‍රියාව යනු නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු නොවන අතර, ඔවුන් ඓතිහාසිකව යුදමය කටයුතුවලදී මධ්‍යස්ථ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරයි. ඔවුන්ගේ ගුවන් සීමාව හරහා විදේශීය හමුදා යානා ගමන් කිරීමට නම් විශේෂ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික අවසරයක් අවශ්‍ය වේ.

“අපගේ ගුවන් සීමාවේ ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කිරීමේදී අප කිසිදු රටකට විශේෂ සැලකිල්ලක් දක්වන්නේ නැහැ. එය ඇමරිකාව වුවද නීතිය සැමට පොදුයි,” යනුවෙන් ඔස්ට්‍රියානු ආරක්ෂක ප්‍රකාශකයෙකු අදහස් දක්වා තිබුණි.

ඇමරිකාවේ ප්‍රතිචාරය

මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් යුරෝපයේ පිහිටි ඇමරිකානු හමුදා මූලස්ථානය පවසා ඇත්තේ මෙය හුදෙක් “පරිපාලනමය වරදක්” (Administrative error) හෝ සන්නිවේදන දුර්වලතාවයක් නිසා සිදුවූවක් විය හැකි බවයි. යුක්රේන යුද්ධයත් සමඟ යුරෝපීය අහසේ හමුදා යානා ගමනාගමනය ඉහළ ගොස් ඇති අතර, පියාසර සැලසුම් අනුමත වීමේ ප්‍රමාදයන් මෙයට හේතු විය හැකි බව විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

කලාපීය බලපෑම

රුසියානු-යුක්රේන යුද්ධය හමුවේ යුරෝපයේ සෑම රටක්ම තම ගුවන් සීමාව පිළිබඳව දැඩි අවධානයකින් පසුවේ. මෙවැනි අත්වැරදීම් පවා ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික අර්බුද කරා ගමන් කළ හැකි බැවින්, ඉදිරියේදී මෙවැනි සිදුවීම් වළක්වා ගැනීමට දෙරට අතර සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇත.

මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යයක් වන ඔස්ට්‍රියාව සිය ආරක්ෂක විධිවිධාන කෙතරම් දැඩිව ක්‍රියාත්මක කරන්නේද යන්න මෙම සිදුවීමෙන් මනාව පැහැදිලි වේ. ඇමරිකාව වැනි බලවත් රටක යානා වුවද තම අහසට ඇතුළු වීමේදී නීතිගරුක විය යුතු බව වියානා පාලනය ලෝකයටම පෙන්වා දී ඇත.