හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීමට ද යෝජනා
ඉරානය සහ මැදපෙරදිග කලාපීය රටවල් කිහිපයක සහභාගීත්වයෙන් යුත් නව සාම ගිවිසුමක බහුතර කරුණු සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට සාර්ථකව සාකච්ඡා කර අවසන්ව ඇති බව ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ප්රකාශ කරයි. මෙම ඓතිහාසික එකඟතාවයේ අවසන් තීන්දු තීරණ ඉතා කෙටි කලකින් නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බව ද ඔහු සඳහන් කළේය.
සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ විශේෂ ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් ජනාධිපති ට්රම්ප් කියා සිටියේ, ඉරානය කේන්ද්ර කරගනිමින් යෝජනා වී ඇති මෙම සාම රාමුව (Peace Framework) පිළිබඳව තමන් කලාපීය රාජ්යයන් රැසක නායකයන් සමඟ දීර්ඝ වශයෙන් සාකච්ඡා කළ බවයි. ඒ අනුව සෞදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, කටාර් රාජ්යය, පාකිස්ථානය, තුර්කිය, ඊජිප්තුව, ජෝර්දානය සහ බහරේනය යන රටවල නායකයන් මෙම සාකච්ඡා වටය සඳහා දායක වී තිබේ.
යෝජිත ගිවිසුම ක්රියාත්මක වීමත් සමඟ ලෝක වෙළඳාමට සහ ඉන්ධන ප්රවාහනයට අතිශය වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වන ‘හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය’ (Strait of Hormuz) සීමාවලින් තොරව යළි විවෘත කිරීමට හැකිවනු ඇති බව ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා විශ්වාසය පළ කරයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම සමස්ත ක්රියාවලිය එක්සත් ජනපදය, ඉරානය සහ සෙසු පාර්ශවකරුවන් අතර සිදුවන අවසාන එකඟතාවන්ට යටත් වන බව ද ඔහු අවධාරණය කළේය.
මේ අතර, ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මහතා ඊශ්රායල අග්රාමාත්ය බෙන්ජමින් නෙදන්යාහු සමඟ ද මේ සම්බන්ධයෙන් වෙනමම දුරකථන සාකච්ඡාවක නිරත වී ඇත. එම ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡාව “ඉතා සාර්ථක මට්ටමක” පැවති බව ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා වැඩිදුරටත් අනාවරණය කළේය.
රොයිටර් (Reuters) සහ ඒපී (AP) වැනි ප්රමුඛ පෙළේ ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තා කරන්නේ මේ වන විටත් පාර්ශවයන් අතර තිරය පිටුපස සාකච්ඡා (Negotiations) දැඩි ලෙස සිදුවෙමින් පවතින බවයි.
ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් ඉරාන රාජ්ය නිලධාරීන් දක්වන්නේ තරමක ප්රවේශම්සහගත ප්රතිචාරයකි. ඔවුන් පවසන්නේ මෙය තවමත් “මූලික රාමුගත එකඟතාවක්” (Framework Agreement) පමණක් බවත්, අවසන් සම්මුතියකට පැමිණීම සඳහා තවදුරටත් පුළුල් සහ ගැඹුරු සාකච්ඡා වට කිහිපයක් අවශ්ය වන බවත්ය.