ශ්රී ලංකාවේ බදු පද්ධතිය සරල කිරීම සහ රාජ්ය ආදායම් ඉහළ නැංවීම අරමුණු කරගත් නව දේශීය ආදායම් (සංශෝධන) පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවේදී සංශෝධන සහිතව සම්මත වී තිබේ. පසුගියදා පැවති විවාදයකින් අනතුරුව මෙම පනත් කෙටුම්පත සම්මත වූ අතර, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ නිරීක්ෂණ කිහිපයක් අනුව සංශෝධන ද ඇතුළත් කර ඇති බව රජය පවසයි.
මෙම නව සංශෝධන මඟින් බදු පද්ධතියේ සංකීර්ණතා අවම කරමින් බදු අයකිරීමේ ක්රියාවලිය ශක්තිමත් කිරීමට රජය බලාපොරොත්තු වේ. විශේෂයෙන්ම බදු ගෙවීම මඟහැරීම, අසත්ය තොරතුරු ලබාදීම සහ දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව සමඟ එකඟතාවයකින් තොරව බදු පැහැර හැරීම සම්බන්ධයෙන් දැඩි නීති හඳුන්වා දී තිබේ.
නව පනත යටතේ වයස අවුරුදු 18 ට වැඩි සියලු ශ්රී ලාංකිකයන් සඳහා Taxpayer Identification Number (TIN) ලබාගැනීම අනිවාර්ය කිරීමට ද යෝජනා කර තිබේ. බදු පද්ධතිය ඩිජිටල්කරණය කිරීම සහ පුළුල් බදු දත්ත පද්ධතියක් ගොඩනැගීම මෙම පියවරේ ප්රධාන අරමුණ ලෙස සැලකේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම පනත් කෙටුම්පතට විපක්ෂයෙන් දැඩි විවේචන එල්ල වී තිබේ. විපක්ෂ නායක Sajith Premadasa ඇතුළු විපක්ෂ මන්ත්රීවරුන් චෝදනා කළේ, ඇතැම් වගන්ති මඟින් බදු නීති “දඬුවම්කාරී ආකාරයකින්” භාවිතා කිරීමට ඉඩ සැලසෙන බවයි. විශේෂයෙන්ම දඩ මුදල් ගෙවීම සඳහා ලබාදී ඇති කාලය දින 30 සිට දින 90 දක්වා දිගු කළ යුතු බවට ඔවුන් යෝජනා කළද එය සම්මත නොවීය.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය ද මෙම පනත් කෙටුම්පතේ වගන්ති කිහිපයක් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුකූල නොවන බවට මීට පෙර තීරණය කර තිබූ අතර, ඒ අනුව සංශෝධන කිහිපයක් සිදුකර පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර තිබේ. බදු ගෙවන්නන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ නීතිමය ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් මෙම තීරණය වැදගත් බව නීති විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි.
ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් සඳහන් කරන්නේ, IMF වැඩසටහන යටතේ රාජ්ය ආදායම් ඉහළ නැංවීම සඳහා ශ්රී ලංකාවට බදු ප්රතිසංස්කරණ අත්යවශ්ය වී ඇති බවයි. එමෙන්ම අනාගතයේදී බදු පද්ධතිය වඩාත් විධිමත් සහ ඩිජිටල් ආකාරයට පවත්වාගෙන යාමට මෙම නව පනත මූලික පියවරක් වනු ඇතැයි ද ඔවුන් පවසයි.