ලාඕසයේ මධ්යම ප්රදේශයේ පිහිටි, ජලයෙන් යටවූ පටු භූගත ගුහාවක දින 10ක් තිස්සේ සිරවී සිටි ගම්වැසියන් හත්දෙනාගෙන් පස්දෙනෙකු (05) ආරක්ෂිතව මුදාගැනීමට ජාත්යන්තර කිමිදුම් කණ්ඩායම් සමත්ව තිබේ. කෙසේ වෙතත්, අනෙක් රෝගී තත්ත්වයේ පසුවන බවට සැකකෙරෙන ඉතිරි පුද්ගලයන් දෙදෙනා සොයා තවදුරටත් දැවැන්ත මෙහෙයුම් ක්රියාත්මක බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරයි.
ලාඕසයේ සයිසොම්බුන් (Xaisomboun) නමැති දුෂ්කර කඳුකර ප්රදේශයේ පිහිටි මෙම ගුහාව තුළට මෙම පිරිස ඇතුළු වී ඇත්තේ පසුගිය මැයි 20 වැනිදා රන් ඇතුළු වටිනා ඛනිජ ද්රව්ය සෙවීම සඳහාය. ඔවුන් එහි සිටියදී ඇදහැළුණු අධික වර්ෂාව හේතුවෙන් ගුහාව තුළට ක්ෂණික ගංවතුර තත්ත්වයක් (Flash floods) ගලා ආ අතර, වැලි සහ බොරළු එකතු වී ප්රධාන පිටවීමේ මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර වීමෙන් මොවුහු එහි සිරවූහ.
අදියර දෙකකින් සිදු වූ මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම
ගුහාව තුළ සිරවී සිටි පිරිසෙන් පස්දෙනෙකු පසුගිය බදාදා (මැයි 27) පණපිටින් සිටින බව මුලින්ම සොයාගැනුණේ ගුහාවේ ද්වාරයේ සිට මීටර් 300ක් පමණ ඇතුළත පිහිටි කුඩා ගල් කුහරයක් බඳු බෑවුමක රැඳී සිටියදීය. ඔවුන් හඳුනාගත් වහාම කිමිදුම්කරුවන් විසින් ඔවුන්ට ආහාර, ජලය සහ උණුසුම් බ්ලැන්කට් ලබාදීමට පියවර ගැනුණි.
ඉන්පසු ක්රියාත්මක වූ සංකීර්ණ මුදාගැනීමේ මෙහෙයුමේදී:
- පළමු පියවර: පසුගිය සිකුරාදා (මැයි 29) වන විට පළමු ගම්වැසියා සාර්ථකව ගුහාවෙන් පිටතට ගැනීමට කිමිදුම්කරුවන් සමත් විය.
- දෙවැනි පියවර: ගුහාව තුළ තිබූ ජලය පොම්ප කර ඉවත් කිරීමෙන් පසු, පසුගිය සෙනසුරාදා (මැයි 30) සවස් කාලය වන විට ඉතිරි සිව්දෙනා ද (04) නිරුපද්රිතව පිටතට ගැනීමට හැකි විය.
දැනට බේරාගත් පස්දෙනා ‘ඛම්ලා’, ‘මූඩ්’, ‘ඊ’, ‘ඉන්ග්’ සහ ‘ලීන්’ ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර ඔවුන් දැඩි මඩ තට්ටුවලින් වැසී, අධික විජලනය සහ පපුවේ වේදනාවෙන් පෙළෙමින් සිටි බව වෛද්ය අංශ පවසයි.
මෙහෙයුමට බාධා එල්ල කළ ගුහාවේ ස්වභාවය
මෙම මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම අතිශය අවදානම් සහගත එකක් වූයේ ගුහාවේ පවතින භූගෝලීය පිහිටීම හේතුවෙනි. ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තා කරන ආකාරයට ගුහාවේ තොරතුරු පහත දැක්වේ.
| ගුහාවේ ලක්ෂණ | පවතින තත්ත්වය |
| සමස්ත දිග | මීටර් 340ක් පමණ වේ. |
| පටුම ස්ථානවල පළල | ඇතැම් තැන්වල සෙන්ටිමීටර 60ක් (අඟල් 24ක්) තරම් පටු වේ. |
| දෘශ්යතාව | ජලය මඩ සහිත වීම නිසා දෘශ්යතාව ඉතා අවම මට්ටමක පැවතුණි. |
| බාධා | මඩ, ලිස්සන සුළු මැටි සහ තියුණු රළු පාෂාණ බහුලව පැවතීම. |
මෙම පටු සහ ජලයෙන් යටවූ මාර්ග ඔස්සේ ඔක්සිජන් ටැංකි ද රැගෙන යාමට සිදුවීම නිසා මුදාගැනීමේ කණ්ඩායම්වලට බොහෝ ස්ථානවල බඩගාමින් සහ සිරුර තෙරපා ගනිමින් (crawling and twisting) ගමන් කිරීමට සිදු විය.
ජාත්යන්තර සහයෝගීතාව
ලාඕස ස්වේච්ඡා ආයතනවල මූලිකත්වයෙන් ඇරඹි මෙම මෙහෙයුම සඳහා තායිලන්තය, මැලේසියාව, ජපානය, ඕස්ට්රේලියාව, ප්රංශය සහ ඉන්දුනීසියාව යන රටවල අතිදක්ෂ කිමිදුම් විශේෂඥයන් සහ සහන සේවකයන් එක්ව සිටිති. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ, මීට පෙර 2018 වසරේදී තායිලන්තයේ ‘තම් ලුවැන්ග්’ ගුහාවේ සිරවූ කුඩා දරුවන්ගේ පාපන්දු කණ්ඩායම බේරාගැනීමේ ලෝක ප්රකට මෙහෙයුමට දායක වූ කිමිදුම්කරුවන් කිහිපදෙනෙකුම මෙම මෙහෙයුමට ද සෘජුවම සම්බන්ධ වී සිටීමයි.
ගුහාව තුළ තවදුරටත් සිරවී සිටින බවට සැක කෙරෙන ඉතිරි පුද්ගලයන් දෙදෙනා සොයා, දැනට පිරිස හමුවූ ස්ථානයෙන් මීටර් 20-25ක් පමණ තවත් ගැඹුරට ගුහාව ගවේෂණය කිරීමට සහන කණ්ඩායම් සූදානම් වේ. එහෙත් එම කලාපය සම්පූර්ණයෙන්ම ජලයෙන් යටවී තිබීම සහ ප්රදේශයට නැවතත් අධික වර්ෂාවක් ඇදහැලීමේ අවදානමක් පැවතීම හේතුවෙන් මෙහෙයුම් කටයුතුවලට දැඩි බාධා එල්ල වෙමින් පවතී.